Yozgat ekolojisinde yetiştirilen misk adaçayı (salvia sclarea L.)'nda morfogenetik ve diurnal varyabilitenin incelenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yozgat Bozok Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, TARLA BİTKİLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: FATİH KÖSE

Danışman: Belgin Coşge Şenkal

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu araştırma, misk adaçayı (Salvia sclarea L.)'nda morfogenetik ve diurnal varyabilitenin incelenmesi amacıyla 2017-2018 yıllarında Yozgat koşullarında yürütülmüştür. Araştırmada bitkisel materyal olarak Yozgat Bozok Üniversitesi Ziraat Fakültesi'nin Topçu (Merkez/Yozgat) mevkiindeki araştırma ve uygulama alanında tohumdan çoğaltılan S. sclarea bitkileri kullanılmıştır. Morfogenetik ve diurnal varyabiliteyi belirlemek için tam çiçeklenme döneminde üç faklı saatte (saat 09:00, 12:00 ve 15:00) çiçek, yaprak ve sap örnekleri toplanmıştır. Gölgede kurutulan örneklerde uçucu yağ oranı ve bileşenleri incelenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre; en yüksek uçucu yağ oranı (%0.463) saat 09:00'da toplanan çiçek salkımlarından elde edilmiştir. Çiçeklerde linalyl acetate, germacrene-D ve linalool yapraklarda germacrene-D, bicyclogermacrene, caryophyllene, spathulenol, carophyllene oxide ve sclareoloxide; saplarda ise linalool, linalyl acetate, tetradecane, germacrene-D, hexadecane, docosane, eicosane, octadecane ve sclareoloxide ana bileşenler olarak tespit edilmiştir. Çiçek salkımlarında saat 09:00'da yapılan toplamada lianlyl acetate en yüksek oranda belirlenmiş ve diğer iki toplama zamanında giderek azalmıştır. Benzer durum linalool içinde tespit edilmiştir. Germacrene-D'nin de en düşük değeri saat 15:00'deki toplamadan elde edilen uçucu yağda kaydedilmiştir.