Akademik Veri Yönetim Sistemi
Beliren yetişkınilk dönemi, bireylerin özerk yaşam alışkanliklarının kazanıldığı ve yeme tutumlarının şekillendığı kritık bir evredir. Bu donemde sağllkiı beslenme bilinci (Saglıklı Ortoreksiya) ile patolojik bir takıntı olan Ortoreksiya Nervoza arasındakı ayrımın netleştirilmesi önem arz etmektedir. Şem Terapi modeli, yetişkinlıkteki uyumsuz davranışların kökeninde çocukluk dönemi şemalarının yattığını savunmaktadır. Literatürde "Yüksek Standartlar", "Kusurluluk" ve "Kendini Feda" gibi şemaların yeme bozukluklanı ile ilişkisi bilinmekle birlikte, bu şemaların sağlıklı ve patolojik ortoreksiya ayrımındaki özgün rolleri henüz tam olarak aydınlatılmamıştır. Bu çalışmanın amacı, beliren yetişkinlik dönemindeki üniversite öğrencilerinde erken dönem uyumsuz şemaların, sağlıklı ortoreksiya ve ortoreksiya nervoza üzerindeki yordayıcı etkisini incelemek ve bu ilişkideki psikolojik dinamikler ortaya koymaktır.
Araştırma, kesitsel ilişkisel tarama modelinde desenlenmiştir. Çalışmanın evrenini üniversitede öğrenim gören ve literatürde "beliren yetişkinlik" (emerging adulthood) olarak tanımlanan 20-30 yaş aralığındaki öğrenciler oluşturmaktadır. G*Power analizi ile belirlenen örneklem büyüklüğü doğrultusunda, araştırmaya gönüllülük esasına dayalı olarak üniversite öğrencilerinde uygulanacaktır. Veri toplama sürecinde "Sosyodemografik ve Beslenme Alışkanlıkları Formu", ortorektik eğilimle değerlendirmek için "Teruel Ortoreksiya Ölçeği (TOO)" ve erken dönem uyum bozucu şemaları değerlendirmek için "Young Şema Ölçeği Kısa Form-3 (YŞÖ-KF3)" (4) kullanılacaktır. Veriler online anket aracılığıyla toplanacaktır. Elde edilecek verilerin aralarındaki ilişki SPSS 25.0 programı kullanılara analiz edilecektir
Araştırma hipotezleri doğrultusunda, Erken Dönem Uyum Bozucu Şemaların (özellikle Yüksek Standartlar ve Kusurluluk alt boyutlarının), Ortoreksiya Nervoza puanlarını anlamlı ve pozitif yönde yordaması beklenmektedir. Buna karşın, Sağlıklı Ortoreksiya eğilimi gösteren bireyler ile Ortoreksiy Nervoza eğilimi gösteren bireylerin baskın şemaları arasında anlamlı farklılıklar bulunacağı öngörülmektedir. Ayrıca sosyodemografik değişkenler ve öğün planlama, etiket okuma gibi alışkanlıkların ortorektik eğilimlerin şiddeti ile ilişkili olacağı tahmin edilmektedir.
Bu çalışma, sağlıklı beslenme arayışının patolojik bir takıntıya dönüşmesinde bilişsel altyapının rolünü aydınlatmayı hedeflemektedir. Araştırma sonucunda elde edilecek veriler, özellikle beliren yetişkinlik dönemindeki bireylerde yeme bozukluklarına yönelik önleyici ve müdahale edici programları geliştirilmesinde şema odaklı yaklaşımların önemini vurgulayacaktır. Çalışma, sağlıklı ve patolojik ortoreksiya ayrımına şema perspektifinden katkı sağlaması açısından literatürde özgün bir değere sahip olacaktır.
Beliren yetişkınilk dönemi, bireylerin özerk yaşam alışkanliklarının kazanıldığı ve yeme tutumlarının şekillendığı kritık bir evredir. Bu donemde sağllkiı beslenme bilinci (Saglıklı Ortoreksiya) ile patolojik bir takıntı olan Ortoreksiya Nervoza arasındakı ayrımın netleştirilmesi önem arz etmektedir. Şem Terapi modeli, yetişkinlıkteki uyumsuz davranışların kökeninde çocukluk dönemi şemalarının yattığını savunmaktadır. Literatürde "Yüksek Standartlar", "Kusurluluk" ve "Kendini Feda" gibi şemaların yeme bozukluklanı ile ilişkisi bilinmekle birlikte, bu şemaların sağlıklı ve patolojik ortoreksiya ayrımındaki özgün rolleri henüz tam olarak aydınlatılmamıştır. Bu çalışmanın amacı, beliren yetişkinlik dönemindeki üniversite öğrencilerinde erken dönem uyumsuz şemaların, sağlıklı ortoreksiya ve ortoreksiya nervoza üzerindeki yordayıcı etkisini incelemek ve bu ilişkideki psikolojik dinamikler ortaya koymaktır.
Araştırma, kesitsel ilişkisel tarama modelinde desenlenmiştir. Çalışmanın evrenini üniversitede öğrenim gören ve literatürde "beliren yetişkinlik" (emerging adulthood) olarak tanımlanan 20-30 yaş aralığındaki öğrenciler oluşturmaktadır. G*Power analizi ile belirlenen örneklem büyüklüğü doğrultusunda, araştırmaya gönüllülük esasına dayalı olarak üniversite öğrencilerinde uygulanacaktır. Veri toplama sürecinde "Sosyodemografik ve Beslenme Alışkanlıkları Formu", ortorektik eğilimle değerlendirmek için "Teruel Ortoreksiya Ölçeği (TOO)" ve erken dönem uyum bozucu şemaları değerlendirmek için "Young Şema Ölçeği Kısa Form-3 (YŞÖ-KF3)" (4) kullanılacaktır. Veriler online anket aracılığıyla toplanacaktır. Elde edilecek verilerin aralarındaki ilişki SPSS 25.0 programı kullanılara analiz edilecektir
Araştırma hipotezleri doğrultusunda, Erken Dönem Uyum Bozucu Şemaların (özellikle Yüksek Standartlar ve Kusurluluk alt boyutlarının), Ortoreksiya Nervoza puanlarını anlamlı ve pozitif yönde yordaması beklenmektedir. Buna karşın, Sağlıklı Ortoreksiya eğilimi gösteren bireyler ile Ortoreksiy Nervoza eğilimi gösteren bireylerin baskın şemaları arasında anlamlı farklılıklar bulunacağı öngörülmektedir. Ayrıca sosyodemografik değişkenler ve öğün planlama, etiket okuma gibi alışkanlıkların ortorektik eğilimlerin şiddeti ile ilişkili olacağı tahmin edilmektedir.
Bu çalışma, sağlıklı beslenme arayışının patolojik bir takıntıya dönüşmesinde bilişsel altyapının rolünü aydınlatmayı hedeflemektedir. Araştırma sonucunda elde edilecek veriler, özellikle beliren yetişkinlik dönemindeki bireylerde yeme bozukluklarına yönelik önleyici ve müdahale edici programları geliştirilmesinde şema odaklı yaklaşımların önemini vurgulayacaktır. Çalışma, sağlıklı ve patolojik ortoreksiya ayrımına şema perspektifinden katkı sağlaması açısından literatürde özgün bir değere sahip olacaktır.
21-03-2026
