Akademik Veri Yönetim Sistemi
Aras S. (Yürütücü)
TÜBİTAK Projesi, 1002 - Hızlı Destek Programı, 2024 - 2025
Çilek yetiştiriciliği dünya çapında büyük bir yere sahip olup geniş bir iklim yelpazesinde yetişmektedir. Çilek yetiştiriciliğinde uygun dozlarda gübreleme yapılmasına rağmen bazı sebeplerden dolayı verilen besinlerin alımında sorunlar yaşanmakta olup meyve verim ve kalitesinde kayıplar yaşanabilmektedir. Bunların yanında, fazla gübreleme ile hem toprak kirliliği oluşmakta hem de yetiştiricilikteki üretim maliyeti artmaktadır. Daha az gübre kullanımı ile yüksek düzeyde meyve verim ve kalitesine ulaşmak büyük bir önem arz etmektedir. Besin elementleri bitkilerde ksilem iletim demeti ile alınmakta olup ksilem demetlerinin çapının artması ile besin alımı artabilir. Son zamanlarda nitrik oksit uygulaması ile ksilem çapının arttığı bilinmekte olup ksilem iyileştirilmesinde kullanılabilir. Bu sebeple yapılan çalışmada düşük doz gübreleme yapılan çilek bitkilerine nitrik oksit donörü olan sodyum nitroprussid uygulanarak ksilem çapının arttırılması ve daha az gübre uygulaması altında bitki gelişimi, meyve verim ve kalitesi incelenmiştir. Kuru kök/sürgün oranında en yüksek değer 1/2 besin eksikliği + 3 kez SNP bulunmuştur. En yüksek yaprak oransal su içeriği (YOSİ) değeri 1/2 besin eksikliği + 3 kez SNP uygulamasında belirlenmiştir. En düşük MDA birikimi 2 ve 3 kez SNP uygulanan bitkilerde belirlenmiştir. 2 ve 3 kez SNP uygulamaları sonucunda klorofil a, b ve a+b konsantrasyonları en yüksek değeri göstermiştir. Klorofil biyosentezi yolağında yer alan öncüllerin konsantrasyonları incelendiğinde ise, kontrol bitkilerinin genel olarak en yüksek değerlere sahip olduğu ve bunu 3 kez SNP uygulamaları takip ettiği belirlenmiştir. Toplam fenolik bakımından yarım gübre dozunda 2 kez SNP uygulamasının istatistiksel olarak bir farkı ortaya çıkmamış olup çeyrek doz gübrede 3 kez SNP uygulanması sonucunda yarım gübredeki değere benzer sonuç elde edilmiştir. Besin yetersizliği sonucunda yapraklarda potasyum, fosfor, kalsiyum ve magnezyum miktarlarında önemli derecede kayıp yaşanmıştır. Özellikle 3 kez SNP uygulanması sonucunda potasyum, fosfor, kalsiyum ve magnezyum alımındaki kayıplar minimuma inmiştir. Besin eksikliği sonucunda hücrelerin büyümesi engellenmiştir. 3 kez SNP uygulanan bitkilerde en yüksek korteks hücre çapı değeri görülmüştür. 1/2 besin eksikliği ve 1/4 besin eksikliği + 3 kez SNP uygulamaları aynı istatistiksel olarak aynı grupta bulunmuş olup çeyrek gübre uygulamasının yarım gübre uygulamasındaki sonuçlara benzer çıkması için 3 kez SNP uygulanması gerektiği görülmektedir. Uygulamaların ksilem çapına etkileri de benzer şekilde olmuştur. 3 kez SNP uygulaması en yüksek ksilem çapı değeri gösterirken en düşük değerler çeyrek doz gübre uygulanan 1/4 besin eksikliği uygulamasında belirlenmiştir. En yüksek meyve ağırlığı kontrol meyvelerinde ve bunu 1/2 besin eksikliği + 3 kez SNP uygulamasının takip ettiği belirlenmiştir. Meyve boyutu incelendiğinde ise, en yüksek değer kontrol grubunda bulunmuş olup kontrol grubundan sonra en yüksek meyve boyu 1/2 besin eksikliği + 3 kez SNP uygulamasında belirlenmiştir. SNP 1/2 ve 1/4 besin eksikliği şartlarına göre SÇKM’nin artmasına katkıda bulunmuştur. Meyvelerin rengi incelendiğinde ise, en yüksek değer kontrol uygulamasında ve bunu 1/2 besin eksikliği + 3 kez SNP uygulamasının takip ettiği belirlenmiştir. Çalışma sonucunda tüm parametreler göz önüne alındığında 3 kez SNP uygulamasının en uygun uygulama olduğu ve besin yetersizliği koşullarında veya gübreden tasarruf edilmesi amacıyla 3 kez SNP uygulaması önerilebileceği belirlenmiştir.