Kuantum Termometri: Kuantum Fisher Bilişimi Tabanlı Hassasiyet Analizi
TÜBİTAK Projesi, 2209-A - Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı, 2026 - 2027
- Proje Türü: TÜBİTAK Projesi
- Destek Programı: 2209-A - Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı
- Başlama Tarihi: Ağustos 2026
- Bitiş Tarihi: Ağustos 2027
Proje Özeti
Bu
proje, kuantum sistemlerinin ölçüm duyarlılığını belirleyen temel niceliklerden
biri olan Kuantum Fisher Bilişimi (QFI) üzerinden, sıcaklık tahmini (kuantum
termometri) için optimize edilmiş kuramsal modeller geliştirmeyi
amaçlamaktadır. Kuantum termometri, klasik sensörlerin ulaşamayacağı ölçüm
sınırlarını hedefleyen, 12. Kalkınma Planı ve 2030 Sanayi ve Teknoloji
Stratejisi kapsamında “kuantum teknolojileri ve hassas ölçüm sistemleri”
öncelikli alanlarıyla doğrudan ilişkili bir konudur. Bu proje, açık kuantum
sistemlerinde sıcaklık bilgisinin nasıl kodlandığını, çevresel etkileşimlerin
(dekoherens, bilginin geri akışı) bu bilginin doğruluğunu nasıl etkilediğini ve
QFI’ın bu süreçlerde nasıl değiştiğini kuramsal düzeyde inceleyecektir.
Araştırmada,
kuantum termometre olarak iki düzeyli (kübit) sistemler ele alınacak; sistemin
çevreyle etkileşimi Markovyen ve non-Markovyen modellerle temsil edilecektir.
Bu modellerde Lindblad denklemi ve çarpışma (collision) modelleri
kullanılarak yoğunluk matrisinin zamana bağlı evrimi hesaplanacak, elde edilen
sonuçlar üzerinden QFI analizi yapılacaktır. Çalışmanın sayısal kısmı, Python
tabanlı QuTiP (Quantum Toolbox in Python) ve sembolik hesaplama için Wolfram
Mathematica araçlarıyla yürütülecektir. Parametre taramaları ve optimizasyon
süreçleri, grid search ve Bayesian optimizasyon yöntemleriyle
gerçekleştirilecektir.
Proje
kapsamında yürütücü, sinyal işleme, Python simülasyonu, veri analizi ve sonuç
görselleştirme süreçlerini aktif biçimde yöneterek, kuantum sistemlerinin ölçüm
doğruluğuna ilişkin sayısal modellerin geliştirilmesine katkı sağlayacaktır.
Elde edilecek sonuçlar, QFI’ın çevresel etkileşim altındaki davranışını
anlamaya yönelik literatürdeki boşluğu dolduracak ve gelecekte kuantum sensör,
kuantum radar ve metrologi uygulamalarına teorik temel oluşturacaktır.
Projenin
beklenen çıktıları arasında, bir uluslararası dergi makalesi, bir kongre
bildirisi, açık kaynak kod paylaşımı ve eğitim amaçlı simülasyon aracı yer
almaktadır. Ayrıca bu çalışma, yürütücünün gelecekte geliştireceği TÜBİTAK 1002
veya 1004 projeleri için öncül nitelikte olacaktır. Uzun vadede proje, kuantum
ölçüm kuramı ile mühendislik uygulamalarını birleştiren disiplinlerarası bir
araştırma hattı oluşturarak hem yürütücüye hem de kuruma bilimsel üretkenlik,
uluslararası görünürlük ve araştırma kapasitesi kazandırmayı hedeflemektedir.