Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Halk Sağlığı, Türkiye
Tez Danışmanı: Prof. Dr. Mustafa Necmi Ilhan
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Desteklendiği Program: Bu tezi destekleyen bir program bulunmamaktadır
Özet:
Bu çalışma, birinci basamakta hasta başı testlerin (HBT) sağlık harcamaları üzerine etkisini sistematik olarak değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Özellikle; hızlı tanısal bilgilerin gereksiz hastane sevklerini azaltıp azaltamayacağını, tekrarlanan laboratuvar testlerini kısıtlayıp kısıtlayamayacağını ve sağlık hizmetleri ile ilişkili maliyetleri kontrol altına alırken hem akut hem de kronik hastalıkların yönetimini iyileştirip iyileştiremeyeceğini araştırmaktadır. Çeşitli birinci basamak sağlık hizmetleri ortamlarında HBT’lerin kullanımına ilişkin maliyet etkililik, maliyet minimizasyon, fayda maliyet, maliyet yararlanım analizleri gibi ekonomik değerlendirmeleri saptamak için sistematik bir literatür taraması gerçekleştirilmiştir. Bulaşıcı hastalıkların teşhisinden kronik hastalık belirteçlerine kadar çeşitli sağlık müdahalelerini inceleyen on altı çalışma dahil edilmiştir. Veriler; kısa ve uzun vadeli maliyet etkileri, teşhis geçerliği ve sağlık sistemleri ile ilgili hususlar açısından sentezlenmiştir. HBT’ler, genellikle test cihazı, sarf malzemeleri ve sağlık hizmeti sunucularının eğitimi gibi başlangıç maliyetleri içermesine rağmen; tekrarlanan klinik başvuruları azaltarak, uygunsuz antibiyotik reçetelendirilmesini düşürerek ve sağlık hizmetlerini kolaylaştırarak uzun vadeli maliyet tasarrufları sağlayabilmektedir. Özellikle, sonuçların hızlı bir şekilde elde edilebilmesi sayesinde klinik karar verme süreçlerini iyileştirir. Ancak çıktılar testlerin geçerliliğine, sağlık hizmeti sunucularının test sonuçlarına bağlılığına ve uygulanan ekonomik modele göre değişiklik göstermektedir. Birinci basamak sağlık hizmetleri kapsamında uygun koşullar altında kullanılacak olan HBT’ler, gerektirdiği ön maliyetleri uzun vadeli maliyet tasarrufları ile dengeleme konusunda umut vaat etmektedir. Uygun eğitim ve destekleyici sağlık politikalarıyla birlikte sürdürülebilir ekonomik ve klinik faydalar elde edilebilir.