Şahsi Cezasızlık Sebepleri

Tez Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Türkiye

Tez Danışmanı: Neslihan Göktürk

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Özet:

Şahsi cezasızlık sebepleri; tipiklik, hukuka aykırılık ve kusurluluk incelemesinden sonra geniş anlamda tipikliğin içerisinde cezalandırılabilirliğin diğer şartlarında ele alınmaktadır. Şahsi cezasızlık sebeplerinin suç teorisi içindeki konumu; fiilin haksızlık muhtevasını devam ettirmesi, fiile karşı hukuka uygunluk nedenlerinden ve haksız tahrikten yararlanılabilmesi, sebeplerin kasttan bağımsız olması, hata hükümlerinin uygulanamaması, faile ceza verilmese de güvenlik tedbirine ve tazminata hükmedilebilmesi, idari yaptırım kararı verilebilmesi sonuçlarını doğurmaktadır. Şahsi cezasızlık sebeplerinin sistematik olarak düzenli bir biçimde incelenmesi mümkün değildir. Anayasada ve Türk Ceza Kanunu’nda düzenlenen şahsi cezasızlık sebeplerinin gerekçeleri birbirinden farklılık arz etmektedir. Yasama sorumsuzluğu niteliğindeki şahsi cezasızlık sebebine yer verilmesindeki amaç, parlamenterlerin yasama faaliyetini özgürce icra edebilmeleri iken; malvarlığına karşı suçlara yönelik şahsi cezasızlık sebebi, devletin aileye müdahalesini en aza indirmek ve aile içi barışı korumaktır. Taksirli suçlara özgü şahsi cezasızlık sebebine, cezanın özel önleme amacı ortadan kalkmış olduğundan dolayı yer verilmiştir. Adliyeye karşı işlenen suçlara yönelik şahsi cezasızlık sebebi, nemo tenetur ilkesi temellidir. Bazı suçlarda şahsi cezasızlık sebebinin varlık nedeni ise failin öncül suça iştirak etmiş olmasıdır. Şahsi cezasızlık sebeplerinin varlığı halinde, cezalandırma ile güdülen amaç hâsıl olmayacağından kanun koyucu izlediği suç siyaseti gereği, faili cezalandırmama yönünde takdir yetkisini kullanmıştır. Şahsi cezasızlık sebeplerinin varlığı halinde savcıya kovuşturmaya yer olmadığı kararı verme imkânı tanınmıştır. Cumhuriyet savcısı, takdir yetkisini kamu davasını açmak yönünde kullanmış ve olay mahkeme önüne gelmiş ise verilecek hüküm, ceza verilmesine yer olmadığı kararıdır.