Konya ilinde soykütüğü çalışmaları yapılan işletmelerde yetiştirilen siyah alaca ineklerin bazı fizyolojik ve morfolojik özellikleri üzerine araştırmalar

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Selçuk Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Zootekni Bölümü, Türkiye

Tez Danışmanı: Prof. Dr. Birol Dağ

Tezin Onay Tarihi: 2007

Tezin Dili: Türkçe

Özet:

Bu araştırmada Konya ili Damızlık Sığır Yetiştiricileri Birliği’ne kayıtlı 54 işletmede yetiştirilen ilk laktasyonda 533 baş Siyah Alaca ineğe ait süt verimi, döl verimi ve dış görünüş özellikleri incelenmiştir.

Süt verimi özellikleri olarak; Laktasyon süresi ve 305 günlük süt verimi, döl verimi özelliği olarak; Servis peryodu, ilkine buzağılama yaşı ve gebelik başına tohumlama sayısı, doğrusal olmayan puanlama özellikleri olarak; Süt tipi, beden yapısı, ayak-bacak yapısı, meme yapısı, toplam puan ve doğrusal tanımlama özellikleri olarak da; Sağrı yüksekliği, süt karakteri, beden derinliği, göğüs genişliği, sağrı genişliği, sağrı eğimi, ayak bacak açısı, tırnak taban yüksekliği, diz yapısı, arka bacak duruşu, ön meme bağlantısı, arka meme yüksekliği, meme merkez bağı, meme taban yüksekliği, ön meme başı yerleşimi, ön meme başı uzunluğu ve arka meme başı yerleşimi üzerinde durulmuştur. Bu özelliklerin ortalamaları sırasıyla 326.37±3.24 gün, 5692.92±62.43 kg, 126.70±3.72 gün, 28.98±0.24 ay, 1.48±0.03 adet, 79.07±0.21, 77.80±0.21, 77.31±0.21, 77.82±0.23, 78.12±0.20, 140.73±0.22cm, 6.99±0.04, 6.79± 0.03, 6.56±0.05, 6.44±0.05, 5.50±0.04, 5.52±0.04, 6.42±0.05, 6.26±0.05, 6.08±0.06, 6.67±0.05, 6.68±0.05, 6.53±0.06, 5.24±0.04, 5.05±0.04, 4.94±0.04 ve 4.97±0.03 olarak bulunmuştur.

Doğrusal tanımlama özelliklerinden ön göğüs genişliği, sağrı eğimi, tırnak (taban) yüksekliği, meme tabanı, ön meme başlarının yerleşimi ve arka meme başı yerleşimi için kalıtım derecesi tahmini yapılamamıştır. Sağrı yüksekliği, sütçülük özelliği, beden derinliği, sağrı genişliği, arka bacak açısı, diz yapısı, arka bacak duruşu, ön meme bağlantısı, arka meme yüksekliği, meme merkez bağı, ön meme başı uzunlukları, süt tipi, beden kapasitesi, ayak-bacak yapısı, meme puanı ve toplam puan için kalıtım dereceleri sırasıyla 0.16±0.16, 0.21±0.14, 0.09±0.12, 0.17±0.13, 0.01±0.11, 0.03±0.11, 0.10±0.13, 0.02±0.10, 0.27±0.16, 0.34±0.19, 0.28±0.17, 0.11±0.13, 0.34±0.18, 0.32±0.17, 0.34±0.18, 0.30±0.16 olarak tahmin edilmiştir. Örnek boğaların damızlık değerleri ASREML programı kullanılarak tahmin edilmiştir.

Sınıflandırma özelliklerinden sağrı yüksekliği, sütçülük özelliği, sağrı genişliği, diz yapısı, arka meme yüksekliği, meme merkez bağı, ön meme başı uzunlukları, beden kapasitesi, ayak ve bacak yapısı, meme yapısı ve toplam puan ile 305 günlük süt verimi arasında genetik korelasyonlar sırasıyla -0.49, -0.14, -0.93, 0.35, 0.40, 0.11, -0.65, 0.70, 0.31, 0.54, 0.70; fenotipik korelasyonlar ise 0.28, 0.28, 0.30, 0.21, 0.35, 0.39, -0.06, 0.46, 0.48, 0.56, 0.58 olarak bulunmuştur.

Sonuç olarak; Konya DSYB üye işletmelerde ilk laktasyondaki Siyah Alaca ırkı ineklerde araştırma sonucu tespit edilen orta derecedeki kalıtım dereceleri ile fenotipik ve genetik korelasyonların, ineklerin süt verimlerini artırmaya yönelik seleksiyon uygulamalarında faydalı olabileceği kanaatine varılmıştır.