Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Tarih, Türkiye
Tez Danışmanı: Nasrullah Uzman
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Bu çalışma, Çarlık Rusya'sının tarih boyunca Hive Hanlığı'nı işgal etmek amacıyla göstermiş olduğu çabayı, Rusya ve Hive Hanlığı arasında 1873 Seferi öncesi yaşanan gelişmeleri, 1873 Seferi'nin ortaya çıkışını, 1873 yılında Hive Hanlığı'nın Rusya tarafından işgalini ve işgal sonrası bölge ilişkilerinin seyrini incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada, Hive Hanlığı ile Çarlık Rusya'sı arasında 1873 yılına kadar sürdürülen ilişkiler dikkate alınarak Hive Hanlığı'nın işgali süreci incelenmiş ve Rusya'nın Hive Hanlığı'nın işgali konusunda Türkistan bölgesindeki yayılmacı politikalarını meşru bir zemine dayandırmaya çalıştığı, buna karşın Hive Hanlığı'nın, Rusya'nın hanlığı işgal etme amacı karşısında yeterli önlemler almadığı ortaya konulmuştur. Yeterli tedbir almayan ve çağının maddi ve manevi olarak gerisinde kalmış olan Hive Hanlığı, Türkistan Genel Askeri Valisi General K.P. von Kaufmann komutasındaki kuvvetlerce ciddi bir direnişle karşılaşılmadan işgal edilmiştir. Çarlık Rusya'sının Türkistan bölgesinde sürekli bir yayılma göstermesi karşısında İngiltere, Hindistan sömürgeleri ve Afganistan'ın güvenliği konusunda endişeye kapılmış, iki büyük gücün bölgede atmış olduğu her adım bir diğer tarafın da bölgede harekete geçmesine sebep olmuştur. İşgal sonrası Hive Hanlığı ve Çarlık Rusya'sı arasında Hive Hanlığı'nın bağımsızlığını kaybederek özerk bir hanlık haline gelmesine neden olan 1873 Antlaşması imzalanmıştır. Çarlık Rusya'sına bağlı olarak varlığını sürdüren Hive Hanlığı, 1920 yılında ilga edilerek yerine Harezm Halk Cumhuriyeti kurulmuş, 1924 yılında Harezm Halk Cumhuriyeti de ilga edilerek Hive Hanlığı'nın eski toprakları yeni kurulan suni Türk cumhuriyetleri arasında paylaştırılmıştır.