TOKAT İLİ ÇİLEK ALANLARINDA AKAR (ACARI) TÜRLERİ VE POPÜLASYON YOĞUNLUKLARI İLE FARKLI ÇİLEK ÇEŞİTLERİNDE BAZI PHYTOSEIIDAE (MESOSTIGMATA) TÜRLERİNİN ETKİNLİKLERİNİN BELİRLENMESİ


Dr. Öğr. Üyesi TUĞBA ÇAKAR

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Bitki Koruma Bölümü, Türkiye

Tez Danışmanı: Dürdane Yanar

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Desteklendiği Program: YÖK 100/2000 Programı

Özet:

Bu çalışma 2016-2019 yılları arasında Tokat İli’nde Merkez, Erbaa ve Niksar İlçelerinde yürütülmüş ve çalışmanın materyalini bölgedeki çilek alanlarında bulunan akar türleri oluşturmuştur. Bölgede bulunan akar türlerini tespit etmek amacıyla çilek alanlarında sürveyler yapılmıştır. Bu sürveyler sonucunda Tetranychidae, Tenuipalpidae, Cheyletidae, Cunaxidae, Oribatidae, Tydeidae, Acaridae ve Phytoseiidae familyalarına ait türler tespit edilmiştir. Tetranychidae familyasından Tetranychus urticae Koch. türünün yaygın olduğu görülmüştür. Phytoseiidae familyasına ait 17 akar türü tespit edilmiştir. Typhlodromus caucasicus (Abbasova)  türü Türkiye için yeni kayıt niteliğindedir. Tenuipalpidae familyasından Tenuipalpus coccicolubus De Leon türü Türkiye için yeni kayıttır. Tokat Merkez ve Erbaa’da iki lokasyonda 3 yerli 3 ticari çilek çeşitinde yürütülen popülasyon değişim çalışmalarında T. urticae yoğunluğu Tokat Merkez ve Erbaa’da tüm çeşitlerde 1 akar/yaprakçık yoğunluğunun altında seyretmiştir. Predatör akar popülasyon yoğunluğu ise 0,08 akar/yaprakçık değeri ile Temmuz ayında en yüksek seviyeye ulaştığı gözlemlenmiştir. Serada kontrollü şartlarda 6 çilek çeşiti ile yürütülen saksı denemelerinde 2018 yılında T. urticae yoğunluğu Karaçilek ve Camarosada 19 akar/yaprakçık yoğunluğuna kadar çıkmıştır. Tetranychus urticae’li grupta klorofildeki zararlanma nedeniyle Haziran ayında klorofil miktarı 33,4 iken Kasım ayında 19,46 değerine düştüğü görülmüştür. Galendromus occidentalis (Nesbitt) ve Neoseiulus californiculus (McGregor) türlerinin laboratuarda T. urticae’nin farklı dönemleri üzerinde tüketim kapasiteleri ile ilgili etkinlik çalışmaları yürütülmüştür. Bu çalışmada Tokat İli’nde çilek üretim alanlarında bulunan bitki zararlısı akarlar ve predatör akarlar tespit edilmiş olup, popülasyon değişimi çalışmaları ve etkinlik çalışmaları ile yerli ve ticari çilek çeşitlerinin iki noktalı kırmızı örümcek zararından etkilenme oranları ve predatör akarların kırmızı örümcek zararını önlemedeki etkileri ortaya konulmaya çalışılmıştır.