Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tarih, Türkiye
Tez Danışmanı: Ayhan Öztürk
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Bu çalışma toplumun sınırlarında yaşayan marjinallerin yasadışı eylemlerinden
hareketle Osmanlı toplumuna farklı bir açıdan bakmayı amaçlamaktadır. Suç konusu
toplumsal, ekonomik ve idari yaşamı etkileyen suçlar olmak üzere üç ana başlık altında
incelenmiştir. Ceza konusu ise ayrı bir bölüm olarak ele alınmıştır.
Araştırmanın ana kaynağını şer’iyye sicilleri ve mühimme defterleri
oluşturmaktadır. Bilindiği üzere şer’iyye sicilleri taşradaki kadı mahkemesinde tutulan
dava kayıtlarını ihtiva eder. Mühimme defterleri ise bir anlamda temyiz mahkemesi
olarak da çalışan Divan-ı Hümayun kayıtlarını içerir. İlaveten II. Mehmed (1451-
1481) devrinden itibaren klasik dönemde padişahlar tarafından yapılmış
kanunnameler, şeyhülislamlara ait fetvalar, zamanın müşahitleri tarafından kaleme
alınmış seyahatnameler, kronikler, eski yazmalar yararlanılan kaynaklar arasında yer
almaktadır. Bütün bunların yanında modern araştırmacılar tarafından hazırlanmış
gerek Türkçe gerekse İngilizce araştırma-inceleme eserlerden de istifade edilmiştir.
Bu çalışmada şer’iyye sicilleri ve mühimme defterlerindeki asayişi bozan
olaylar üzerinden Osmanlı toplumunda yaşanan suçlar, cezalar ve cezalandırma
yöntemleri ele alınmıştır. Osmanlı toplumu bugüne kadar pek çok araştırmada farklı
boyutlarla irdelenmiştir. Osmanlı’da esnaf kesimi, köylüler, Osmanlı ailesinin yapısı,
Osmanlı insanının sosyo-ekonomik durumu, Osmanlı kadını farklı açılardan ele
alınmıştır. Ancak suçluların tarihi hukukçuların bakış açısına terk edilmiştir. Bu
bağlamda çalışmanın temel amacı bir taraftan suçluların tarihini yazarken öte taraftan
Osmanlı toplumunu daha anlaşılır kılabilmektir.
Anahtar Kelimeler: Osmanlı İmparatorluğu, Suç, Ceza, Marjinaller.