Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Hemşirelik Anabilim Dalı, Türkiye
Tez Danışmanı: Figen Işık Esenay
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Desteklendiği Program: Bu tezi destekleyen bir program bulunmamaktadır
Özet:
Randomize kontrollü deneysel tipteki bu çalışma; prematüre bebeklerin evde bakımına yönelik bilgi ve destek sağlamak için PreBaby mobil uygulamasının geliştirilmesi ve ebeveyn öz yeterliliğine, maternal bağlanma, annenin bebek bakım bilgi ve becerisine etkisini incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırma iki aşamada gerçekleşmiş, birinci aşama mobil uygulamanın geliştirilmesi uygulamalarını içermiştir. PreBaby mobil uygulaması içeriğinde yer alacak konuların belirlenmesi için 1 Aralık 2021- 15 Mart 2022 tarihleri arasında 71 anneye, "Bilgi İhtiyacı Belirleme Anketi" uygulanmıştır. İhtiyaç analizi doğrultusunda PreBaby'de yer alacak konular belirlenip, uygulamanın tasarımı ve yazılımı gerçekleştirilerek, PreBaby mobil uygulaması geliştirilmiştir. PreBaby mobil uygulamasının kullanılabilirliği test edildikten sonra bu aşama tamamlanmıştır. Araştırmanın ikinci aşaması mobil uygulamanın etkinliğinin değerlendirilmesini içermiştir. Uygulama, 15 Mart - 15 Ağustos 2023 tarihleri arasında Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Cebeci Araştırma ve Uygulama Hastanesi'nde doğup, YYBÜ servisinde tedavi ve bakım alan, orta ve geç prematüre bebeği olan 48 anne (Müdahale Grubu=24 anne, Kontrol grubu= 24 anne) ile yürütülmüştür. Veriler; "Anne ve Bebeği Tanıtıcı Bilgi Formu", "Bebek Bakımı Bilgi Değerlendirme Formu", "Bebek Bakımı Beceri Değerlendirme Kontrol Listesi", "Ebeveyn Öz Yeterlilik Ölçeği" ve "Maternal Bağlanma Ölçeği"yle toplanmıştır. Anneler hastaneden taburcu olurken, "Ebeveyn Öz Yeterlilik Ölçeği" ve "Maternal Bağlanma Ölçeği"yle ön test yapılmıştır. Taburculuktan 1 ay sonra yapılan ev ziyaretinde, "Ebeveyn Öz Yeterlilik Ölçeği" ve "Maternal Bağlanma Ölçeği"yle son test yapılmış ve "Bebek Bakımı Bilgi Değerlendirme Formu", "Bebek Bakımı Beceri Değerlendirme Kontrol Listesi" doldurulmuştur. Araştırmada, uygulama ve kontrol grubundaki bebeklerin ve annelerin, gestasyon haftası, hastaneye yatış tanısı, doğum kilosu, anne yaşı, eğitim durumu, bebek bakımı eğitimi alma gibi tanıtıcı özellikleri benzer bulunmuştur (p>0,05). Müdahale Grubundaki annelerin, ebeveyn öz yeterliliği (Müdahale Grubu= 84,58±4,68, Kontrol Grubu= 78,37±4,98), bilgi (Müdahale Grubu= 89,58±4,36, Kontrol grubu=66,87±8,66) ve beceri puanları (Müdahale Grubu=72,66 ±6,83, Kontrol grubu toplam beceri puanı=49,08±4,53), kontrol grubundan istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur (p<0,05). Uygulama ve kontrol grubundaki anneler arasında, maternal bağlanma arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır (p>0,05). Müdahale Grubundaki annelerin bebeklerinde pişik görülme oranı, kontrol grubundaki bebeklerden istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşük bulunmuştur (p<0,05). Sonuç olarak, PreBaby mobil uygulaması, prematüre bebeğin evde bakımında annelere eğitim ve danışmalık vermek için etkili bulunmuştur. PreBaby mobil uygulamasıyla, annelere sağlanan eğitim ve danışmanlık, annelerin bilgi, beceri ve öz yeterliliğini arttırmıştır. Mobil uygulamalar; zor ve stresli durumlarda anneleri desteklemede, öğrenme sürecini olumlu etkileyerek, bilgi ve beceri kazanılmasında faydalı olabilir. Prematüre bebek ebeveynlerinin temel bakım becerilerini arttırmak, pişik, pamukçuk gibi bebeklerde görülebilecek sağlık problemlerini azaltmak, bebek bakımına yönelik bilgi ve danışmanlık sağlamak için kullanılabilir. Anahtar Sözcükler: Mobil uygulama, ebeveyn öz yeterliliği, maternal bağlanma, bebek bakımı bilgi ve becerisi