Anne Babaların okuma kültürü yeterliliğinin 60-72 aylık çocukların erken okuryazarlık becerilerine etkisi.
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Okan Üniversitesi, lisansüstü eğitim, okul öncesi eğitim, Türkiye
Tez Danışmanı: Dr. Öğretim Üyesi Sanem Bülbül Hüner
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Desteklendiği Program: Diğer
Özet:
Bu araştırmanın amacı anne babaların okuma kültürü yeterliliğinin 60-72 aylık
çocukların erken okuryazarlık becerilerine etkisini incelemektir. Araştırmada nicel
araştırma yöntemlerinden biri olan ilişkisel tarama modeli kullanılarak
gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın katılımcıları Yozgat ili Akdağmadeni ilçesinde
bulunan ilkokula bağlı 5 anasınıfı ve 2 bağımsız devlet anaokulunda bulunan 60-72
aylık 65 çocuk ve anne babalarıdır. Araştırma verileri “Çocuk Aile Bilgi Formu”,
“Okuma Kültürü Oluşturmada Aile Yeterliliği Ölçeği” ve “Erken Okuryazarlık Testi
(EROT)” ile toplanmıştır. Araştırma verileri SPSS paket programı aracılığıyla normal
dağılım gösterdiği parametrik (Anova testi ve bağımsız t-testleri) ile Pearson
Korelasyon testi uygulamıştır.
Araştırmada, ebeveynlerin ailede okuma kültürü yeterlilik düzeylerinde babaların
Özellikle "model olma" ve "tutum" boyutlarında anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu
görülürken, "okuma inancı" ve "okumaya katılım" düzeylerinde anlamlı bir farklılık
bulunmamıştır. Bu sonuçlar, anne ya da baba olmanın ailede okuma kültürü yeterlilik
düzeylerini etkileyen önemli bir faktör olduğunu ve babaların okuma kültürü
oluşturmada daha yeterli olduğu varsayımını desteklemektedir.
Ebeveynlerin eğitim düzeyinin de okuma kültürü oluşturma yeterliliği üzerinde
önemli bir etkisi olduğu görülmüştür. Özellikle anne eğitim düzeyinin, "okuma inancı,"
"model olma," "okumaya katılım" ve "tutum" boyutlarında anlamlı bir farklılık yarattığı
tespit edilmiştir. Ortaokul, lise, lisans ve lisansüstü eğitim düzeyine sahip annelerin
okuma kültürü oluşturma puanlarının, ilkokul mezunu annelere göre anlamlı düzeyde
daha yüksek olduğu belirlenmiştir.
Anne ve babaların, çocuklarının okuma inancına yönelik tutumlarının en yüksek
seviyede olduğu ve bu inancı gerçekleştirmek için çeşitli davranışlar sergiledikleri
belirlenmiştir. Ayrıca, ebeveynlerin çocuklarıyla birlikte okuma katılımlarının yüksek
8
olduğu görülürken, çocuklarına okuma konusunda model olma davranışlarının aynı
düzeyde yüksek olmadığı ifade edilebilir.
Bu bulgular ışığında, ailelerin çocuklarının okuryazarlık becerilerini destekleyecek
bilinçli yaklaşımlar benimsemeleri, okuma alışkanlıklarını teşvik etmeleri ve gelir ya da
eğitim düzeyi fark etmeksizin tüm ebeveynlerin bu süreçte aktif bir rol üstlenmeleri
gerektiği ifade edilebilir. Eğitim programları ve politikalarının, ebeveynlerin eğitim ve
gelir düzeylerindeki farklılıkları göz önüne alarak daha kapsayıcı ve destekleyici bir
şekilde düzenlenmesi önerilmektedir.