ÇOK BİLEŞENLİ BESLENME EĞİTİMİNİN ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN BESLENME OKURYAZARLIĞI VE BESLENME TUTUMLARINA ETKİSİ: RANDOMİZE KONTROLLÜ ÇALIŞMA

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Hemşirelik Fakültesi, Hemşirelik, Türkiye

Tez Danışmanı: Yeter Kitiş

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Özet:

Randomize kontrollü deneysel tasarımda yapılan bu araştırmanın amacı, Entegre Sağlık Okuryazarlığı Model’ine göre düzenlenen çok bileşenli beslenme eğitim programının üniversite öğrencilerinin beslenme okuryazarlığı ve beslenme tutumlarına etkisinin değerlendirilmesidir. Araştırma Yozgat Bozok Üniversitesi Eğitim Fakültesinde 4 Nisan - 28 Kasım 2022 tarihleri arasında yapılmıştır. Çalışmanın örneklemini, 32 deney ve 32 kontrol grubu olmak üzere randomize olarak atanan 64 öğrenci oluşturmuştur. Araştırmanın verileri Kişisel Bilgi Formu, Yetişkinlerde Beslenme Okuryazarlığı Değerlendirme Aracı (YBOYDA) ve Sağlıklı Beslenmeye İlişkin Tutum Ölçeği (SBİTÖ) ile toplanmıştır. Her iki gruptan ön test, son test ve altıncı ayda izlem testleri toplanarak araştırma tamamlanmıştır. Deney grubuna çok bileşenli beslenme eğitim müdahalesi olarak dört hafta boyunca modül şeklinde hazırlanan sınıf temelli beslenme eğitimi verilmiş, her eğitim oturumu sonrası eğitim içeriğine uygun hazırlanan el broşürleri dağıtılmış ve haftada iki kez sağlıklı beslenmeye yönelik ipuçlarını içeren (çevrimiçi müdahale) SMS hatırlatmaları gönderilmiştir. Bu eğitim basamaklarını eksiksiz tamamlayan katılımcılar ile Ülkemizde ilk kez farklı bir beslenme eğitim aracı olarak geliştirilen “tartışmalı market turu” düzenlenerek çok bileşenli beslenme eğitimi tamamlanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde Ki Kare analizi, Fisher’s Exact Test, Bağımsız Örneklem T Testi kullanılmıştır. Grup, zaman ve grup*zaman etkileşimlerinin sayısal değişkenler üzerindeki etkilerini incelerken Karma Desenli Varyans Analizi modeli kurulmuştur. Deney ve kontrol grubu arasında beslenme okuryazarlığı ve sağlıklı beslenmeye ilişkin tutum ön test ortalama puanları açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı belirlenmiştir (p>0,05). Deney grubunda eğitim programı sonrası son test ve izlem testi YBOYDA puanlarının kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı şekilde arttığı (p<0,05), SBİTÖ puanlarında ise anlamlı bir fark olmadığı saptanmıştır (p>0,05). Araştırma sonucunda yapılan çok bileşenli beslenme eğitim programının katılımcıların beslenme okuryazarlık düzeylerini artıran etkili bir yöntem olduğu ancak sağlıklı beslenmeye ilişkin tutumlarını yeterli düzeyde etkilemediği sonucuna varılmıştır.