Hemşirelerin düşmelerin önlenmesine yönelik tutumları: Bir ölçek geliştirme çalışması

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Hemşirelik Bölümü, Türkiye

Tez Danışmanı: Zeliha Koç

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Özet:

Amaç: Metodolojik ve tanımlayıcı olarak planlanan bu araştırmanın amacı "Hemşirelerin Düşmelerin Önlenmesine Yönelik Tutumları Ölçeği"ni geliştirmek ve hemşirelerin düşmelerin önlenmesine yönelik tutumlarını etkileyen faktörleri belirlemektir. Materyal ve Metod: Araştırma 27/11/2020-28/02/2023 tarihleri arasında Tokat Devlet Hastanesi ve Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Hastanesi'nde yürütüldü. Araştırmada, nitel ve nicel araştırma tasarımının birlikte kullanıldığı iç içe karma desenden yararlanıldı. Nitel araştırma tasarımının kullanıldığı birinci aşamada 24 hemşire ile fenomenolojik görüşmeler yapıldı. Hemşirelerle yapılan görüşmeler ve bu konudaki literatür taranarak ölçek madde havuzu oluşturuldu. Nicel araştırma tasarımının kullanıldığı ikinci aşamada ölçek geliştirme adımları doğrultusunda 630 hemşireye "Hemşirelerin Düşmelerin Önlenmesine Yönelik Tutumları Ölçeği Taslağı"nın geçerlik ve güvenirlik analizleri uygulandı. Nicel verilerin analizinde SPSS 28 ve IBM SPSS Amos 21.0 programlarından, nitel verilerin analizinde MAXQDA 22 programından yararlanıldı. Bulgular: Hemşirelerin Düşmelerin Önlenmesine Yönelik Tutumları Ölçeği'nin uzman görüşü sonrasında Kapsam Geçerlik İndeksi 0,94 olarak belirlendi. Hemşirelerin Düşmelerin Önlenmesine Yönelik Tutumları Ölçeği, doğrulayıcı faktör analizi sonrasında 19 madde ve 5 alt boyuttan (koruyucu önlemler, risk değerlendirme, olay bildirimi ve raporlama, düşmelerin önlenmesi ve bakımı planlama) oluşan son halini aldı. Doğrulayıcı faktör analizinde ölçeğin uyum iyiliği değerleri χ²/sd: 2,360; GFI: 0,948; AGFI: 0,931; IFI:0,966; TLI:0,958; CFI: 0,965; RMSEA:0,046; SRMR:0,043 olarak belirlendi. Ölçeğin zamana karşı güvenirliği test-tekrar test yöntemiyle değerlendirilerek yanıtlar arası uyumun çok iyi olduğu saptandı (ICC: 0,822; p<0,001). Ölçeğin Cronbach Alfa güvenirlik katsayısının 0,843 olduğu ve ölçek alt boyutlarının Cronbach Alfa güvenirlik katsayısının 0,700 ile 0,912 arasında değiştiği belirlendi. Nitel veri analizi sonucunda 6 tema ile 27 alt tema elde edildi. Bu araştırmada temalar; düşmelerin en sık görüldüğü gruplar, düşmeyi etkileyen faktörler, düşmelerin birey üzerine etkileri, düşmelerin önlenmesi için alınan önlemler, düşme sonrası yapılan girişimler ve düşme sonrası hemşirelerin hissettikleri duygular olarak belirlendi. Sonuç: Bu araştırmada Hemşirelerin Düşmelerin Önlenmesine Yönelik Tutumları Ölçeği'nin (HDÖYTÖ) geçerli ve güvenilir bir ölçek olduğu belirlendi.