TÜRKLERDE KUTSAL MEKÂN ALGISI: DAĞ, AĞAÇ VE SU KÜLTLERİNİN DİN PSİKOLOJİSİ VE DİNLER TARİHİ AÇISINDAN YORUMU
MEETCON - ANATOLIA II. INTERNATIONAL CONGRESS OF SOCIAL AND HUMAN SCIENCES, İstanbul, Turkey, 17 February - 19 March 2026, pp.33-48, (Full Text)
- Publication Type: Conference Paper / Full Text
- City: İstanbul
- Country: Turkey
- Page Numbers: pp.33-48
- Yozgat Bozok University Affiliated: Yes
Abstract
Bu çalışma, Türk kültüründe kutsal mekân algısının temel unsurlarından olan dağ, ağaç ve su kültlerini, din psikolojisi ve dinler tarihi perspektiflerinden kapsamlı biçimde incelemeyi amaçlamaktadır. Eski Türk toplumlarında doğa unsurları, sadece çevresel varlıklar olarak değil; aynı zamanda kutsal ile ilişki kurmanın, toplumsal düzenin ve kimlik oluşumunun merkezinde yer alan sembolik mekânlar olarak değerlendirilmiştir. Bu sembolik mekânlar, mitolojik anlatılar, ritüeller ve toplumsal normlar aracılığıyla hem bireysel psikolojide güven ve aidiyet sağlayan hem de kolektif bilinci şekillendiren unsurlar olarak işlev görmüştür. Bu çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi ve tematik analiz kullanılmıştır. Dinler tarihi literatürü, Türk mitolojisi metinleri, Şamanizm ve Gök Tanrı inancı kaynakları, ayrıca din psikolojisi ve sembolizm kuramları temel alınarak analiz yapılmıştır. Bulgular, dağ, ağaç ve su kültlerinin, Türk toplumlarında kutsal mekân algısını oluşturan ve bu algıyı sürdüren temel yapı taşları olduğunu göstermektedir. Bu unsurlar, dinler tarihi bağlamında Şamanizm ve Gök Tanrı inancının önemli bileşenleri olarak ortaya çıkarken, din psikolojisi açısından da bireylerin dünyayı anlamlandırma, kaygıyı yönetme ve toplumsal aidiyet geliştirme süreçlerinde kritik rol oynamıştır. Çalışma ayrıca bu kültlerin diğer toplumlarla karşılaştırmalı analizini de içermekte; böylece kutsal mekân algısının hem evrensel hem de kültüre özgü boyutları ortaya konmaktadır. Anahtar Kelimeler: Kutsal mekân, dağ kültü, ağaç kültü, su kültü, din psikolojisi, dinler tarihi, Türkler