Âsım Kıraatinin Râvileri Şuʻbe ve Hafs Arasındaki Usûl İhtilaflarının Anlama Etkisi Açısından Mukayesesi
RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, sa.54, ss.190-205, 2026 (Hakemli Dergi)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Basım Tarihi: 2026
- Dergi Adı: RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi
- Derginin Tarandığı İndeksler: Central & Eastern European Academic Source (CEEAS), MLA - Modern Language Association Database, MLA International Bibliography
- Sayfa Sayıları: ss.190-205
- Yozgat Bozok Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Kıraat ilmi günümüze kıraat imamları ve râvileri kanalıyla ulaşmıştır. Kur’ân’ın sahih sayılan kıraatleri arasında dünya Müslümanlarının çoğunluğunun okuması bakımından Âsım kıraati önemli bir yer tutmaktadır. Bu çalışmada Âsım kıraati imamı Âsım b. Ebi'n-Necûd Behdele’nin (öl. 127/745) iki râvisi olan Ebû Bekir Şuʻbe (öl. 193/809) ve Hafs b. Süleyman’ın (öl. 180/796) manaya etki eden usûl farklılıkları incelenmiştir. Araştırmanın amacı, Âsım’ın râvileri arasındaki kıraat farklılıklarının âyetlerin mana boyutuna nasıl yansıdığını ortaya koymaktır. Çalışmamız literatür taraması ve mukayeseli metin incelemesi yöntemiyle yürütülmüştür. Klasik kıraat ve tefsir kaynakları literatürü birlikte değerlendirilmiş; ayrıca modern dönem anlam boyutunu ele alan kıraat çalışmaları da genel itibariyle incelenmiştir. Çalışmamız Âsım’ın râvileri arasında usûl boyutunda farklılıkların manaya etkisini ilk defa incelemesi bakımından özgün bir değer taşımaktadır. İnceleme, zikredilen râvilerin manaya etki eden usûl farklılıkları ile sınırlandırılmıştır. Araştırma iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Âsım, Şuʻbe ve Hafs’ın hayatlarına kısaca değinilmiştir. İkinci bölümde ise iki râvi arasındaki usûl farklılıkları tahfîf, iskân, sekte ve ibdâl başlıkları altında örnek âyetler üzerinden incelenmiştir. İnceleme sonucunda, söz konusu kıraat farklılıklarının çoğu zaman anlamı değiştirmediği; ancak âyetlerin ifade ettiği mana alanını genişletip açıklayıcı bir nitelik kazandırdığı tespit edilmiştir. Bu çerçevede farklı okuyuşların dilsel yapısı, klasik kaynaklarda verilen izahlar ve ilgili tefsirlerde ortaya konulan anlam ilişkileri karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. Böylece usûl farklılıklarının yalnızca telaffuz düzeyindeki görünümü değil, bağlama ve âyetlerin yorumuna sağladığı katkı da değerlendirilmiştir.
The science of Qira’at has reached the present day through the traditions of recitation imams and their transmitters. Among the authentic recitations of the Qur'an, the Qira’at of Asim holds a significant place, as it is practiced by the majority of Muslims worldwide. This study examines the methodological differences affecting the meaning between the two transmitters of Imam Asim b. Abi al-Najud Bahdalah, namely Abu Bakr Shu‘bah and Hafs b. Sulayman. The primary objective of the research is to demonstrate how these variations in recitation reflect upon the semantic dimension of the verses. The study was conducted using literature review and comparative textual analysis methods. Classical qira’at and exegesis sources were evaluated alongside modern studies addressing the semantic dimensions of recitations. This research carries an original value as it is the first to specifically investigate the impact of methodological differences between Asim’s transmitters on meaning. The scope of the analysis is limited to the usul differences of the aforementioned transmitters that influence interpretation. The study consists of two parts: the first part briefly outlines the lives of Asim, Shu‘bah, and Hafs; the second part examines the methodological differences between the two narrations under the headings of tahfif, iskan, saktah, and ibdal through sample verses. The results indicate that while these variations often do not alter the core meaning, they expand the semantic field of the verses and provide an explanatory quality to the text.