Akademik Veri Yönetim Sistemi
5. International Ankara Scientific Research And Innovation Congress, Ankara, Türkiye, 7 - 08 Mart 2026, ss.699-707, (Tam Metin Bildiri)
Spor endüstrisinin günümüzde salt fiziksel bir aktivite olmaktan çıkarak devasa ekonomik, sosyal ve hukuki boyutları olan bir sektöre dönüşmesi, spor uyuşmazlıklarının klasik yargı organlarına kıyasla çok daha hızlı, uzmanlaşmış ve kesin bir biçimde çözülmesini zorunlu kılmıştır. Türk spor yargısında bu ihtiyaç, anayasal güvenceye sahip (Anayasa m. 59) "zorunlu tahkim" rejimi ile karşılanmaya çalışılmakta olup, bu sistem literatürde "ikili yapı" olarak adlandırılmaktadır. Bu yapının, futbol dışındaki tüm branşlarını kapsayan en geniş ayağında nihai ve üst merci konumundaki Gençlik ve Spor Bakanlığı (GSB) Tahkim Kurulu yer almaktadır. Bu çalışmada, normatif hukuk araştırması ve doküman incelemesi yöntemleri kullanılarak; idari bir teşkilatın (Bakanlığın) bünyesinde yer almasına rağmen kararları idari ve adli yargı denetimine mutlak surette kapalı olan GSB Tahkim Kurulu'nun spor yargısındaki stratejik konumu ve hukuki niteliği derinlemesine incelenmiştir. Araştırma bulguları, Kurulun yasal dayanağını oluşturan 3289 sayılı Kanun ve anayasal yetkisi çerçevesinde kendine özgü (sui generis) bir yargısal otorite işlevi gördüğünü ortaya koymaktadır. Ancak, Kurulun idari hiyerarşi içerisindeki mevcut konumu, 7 asıl ve 7 yedek üyesinin doğrudan Bakanlık onayıyla atanması, sekretarya hizmetlerinin Bakanlıkça yürütülmesi ve kendi bütçesine sahip olmaması (mali özerkliğin bulunmayışı); Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin (AİHM) emsal içtihatları (özellikle Ali Rıza ve Diğerleri v. Türkiye pilot kararı) bağlamında adil yargılanma hakkı, yapısal bağımsızlık ve tarafsızlık ilkeleri açısından ciddi hukuksal sorunlar barındırmaktadır. Ayrıca mali ve sözleşmesel uyuşmazlıkların Kurul yetkisi dışında bırakılması ve yargılamaların büyük ölçüde salt dosya üzerinden yürütülmesi uygulamadaki diğer sınırlılıklardır. Bu bağlamda çalışma; Türk spor yargısında hukuki güvenliğin ve öngörülebilirliğin tam anlamıyla sağlanabilmesi adına, Uluslararası Spor Tahkim Mahkemesi (CAS) modelinde olduğu gibi Kurulun idari ve mali özerkliğe sahip bağımsız bir merkeze dönüştürülmesi, üye seçim usulünün demokratikleştirilmesi, duruşmalı yargılama kuralının getirilmesi ve Kurul kararlarına karşı usul veya kamu düzenine aykırılık yönünden sınırlı bir yargısal denetim mekanizmasının ihdas edilmesi gibi somut yapısal reform önerileri sunmaktadır.
Anahtar kelimeler: Spor Hukuku, GSB Tahkim Kurulu, Zorunlu Tahkim, Spor Yargısı, Adil Yargılanma Hakkı