Mekteb-i Maarif-i Adlie

Aykurt Ç.

2. ACARIS INTERNATIONAL KÂŞGARLI MAHMUD SCIENTIFIC RESEARCH AND INNOVATION CONGRESS 29–30 June 2026 ANKARA/ TÜRKİYE, Ankara, Türkiye, 29 - 30 Haziran 2026, ss.33-34, (Özet Bildiri)

Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
Basıldığı Şehir: Ankara
Basıldığı Ülke: Türkiye
Sayfa Sayıları: ss.33-34
Yozgat Bozok Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Mekteb-i İrfan adıyla da bilinmektedir. Osmanlı döneminde faaliyete geçen ilk rüştiyedir. Gayesi sivil

kamu görevlisi yetiştirmektir. 11 Şubat 1839 tarihinde Sultan Ahmed Camii Hünkâr Kasrında öğretime

başlamıştır.

Mektebin öğrencilerinden bir bölümü farklı nezaretlerde görev yapan genç memurlar olduğu için dairelere

yakın bir yerde bulunmasına önem verilmiştir. Mektep 1844 tarihinden başlayarak da Bâbıâli’nin bir köşesinde

öğretimi sürdürmüştür. Mektebin nizamnamesine göre mektebe her yıl ellisi yatılı olmak üzere yüz öğrenci

alınacaktı. Mezunlarından sınavda başarılı olanlar Bâbıâli’de, Maliye ve Hariciye nezaretlerinde

görevlendirilecekti, Yatılı öğrencilerin elbise ve çamaşırları ile yiyecek ve içecekleri sağlanacaktı. Ayrıca harçlık

da verilecekti. Öğrencilerin kıyafetleri üniforma biçiminde olacaktı. Ancak yer darlığı yüzünden mektebe yatılı

öğrenci alınamamıştır.

Mektebe genç memurlardan başka on sekiz yaşını doldurmuş, sıbyan mektebi mezunu ve sivil memuriyete

elverişli öğrenciler de alınmıştır. Mektebin ilk mezunlarını verdiği 1841 tarihinde ilk sınıfında otuzu genç memur

olan 123 öğrenci bulunmaktaydı. Mekteb-i Maarif-i Adliye’de Cuma günleri dışında her gün iki ders

verilmekteydi. Öğrenciler derslerden sonra yazı ve rakam talim ediyorlardı. Mektebin öğretim kadrosunda Arapça

ve Farsça öğretecek iki hoca, bir sülüs hocası ile divani ve rık’a yazmaya, matematik öğretmek üzere birer hoca

bulunmaktaydı. Daha sonra önemini yitirmiş ve 1862 tarihinde Mahrec_i Aklâm’ın açılması üzerine kapatılmıştır.

Anahtar kelimeler: Mekteb-i Maarif-i Adliye, Osmanlı Devleti, Bâbıâli.