Sinema tercih endekslerine ait kalite ölçümleri: Türkiye üzerine ampirik bir çalışma

Creative Commons License

Özek K. İ.

Bozok Journal of Engineering and Architecture (BJEA), cilt.5, sa.1, ss.136-146, 2026 (Hakemli Dergi)

Özet

Bu çalışmada, sinema salonlarında algılanan hizmet kalitesinin izleyici deneyimi üzerindeki etkisi incelenmiş ve şehirler bazında karşılaştırmalı bir tercih endeksi geliştirilmiştir. Çalışmada fiziksel kalite (Physical Quality-PQ) ve sosyal fayda (Social Benefit-SB) boyutlarının, oluşan atmosfer (Atmosphere-ATM) ve ambiyans (Ambiance-AMB) üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Araştırma kapsamında Türkiye’nin 7 coğrafi bölgesinden seçilen 21 ilde anket uygulanmıştır. Araştırma örneklemi, sinema salonlarının önemli kullanıcı kitlesini oluşturan lisans ve lisansüstü öğrencileri ile sınırlandırılmıştır. Bu nedenle elde edilen bulgular, ağırlıklı olarak bu grubun sinema deneyimi ve hizmet kalitesine ilişkin algılarını yansıtmaktadır. Elde edilen veriler doğrultusunda öncelikle hizmet kalitesi boyutları ile çıktı değişkenleri arasındaki ilişkiler analiz edilmiş, ardından Minitab yazılımındaki Response Optimizer modülü kullanılarak Desirability Function yaklaşımı ile çıktı optimizasyonu gerçekleştirilmiştir. Analiz sonuçlarına göre PQ ve SB boyutlarının ATM ve AMB üzerinde anlamlı etkileri olduğu belirlenmiştir. Elde edilen optimum değerler kullanılarak şehirlerin arzu edilirlik değerleri hesaplanmış ve tercih endeksi oluşturulmuştur. Bulgular, şehir büyüklüğü ile arzu edilirlik arasında doğrudan bir ilişki olmadığını düşündürmektedir. Bölgeler bazında en yüksek tercih endeksi değerine Ege Bölgesi, en düşük değere ise Karadeniz Bölgesi sahip olmuştur. Bu çalışma, sinema salonlarında hizmet kalitesi ile deneyimsel çıktıları birlikte değerlendirmesi ve optimizasyon temelli bir tercih endeksi modeli önermesi açısından literatüre katkı sunmaktadır.

This study examines the impact of perceived service quality in movie theaters on the audience experience and develops a comparative preference index across cities. It evaluates the effects of Physical Quality (PQ) and Social Benefit (SB) dimensions on the resulting Atmosphere (ATM) and Ambiance (AMB). Surveys were conducted in 21 cities selected from Turkey’s seven geographical regions. The research sample was limited to undergraduate and graduate students, who constitute a significant user base for movie theaters; consequently, the findings primarily reflect this group's perceptions regarding cinema experiences and service quality. Based on the collected data, the relationships between service quality dimensions and output variables were analyzed, followed by output optimization using the Desirability Function approach via the Response Optimizer module in Minitab software. The analysis results indicate that the PQ and SB dimensions have significant effects on ATM and AMB. Using the optimal values obtained, desirability scores for the cities were calculated, and a preference index was constructed. The findings suggest that there is no direct relationship between city size and desirability. Regionally, the Aegean Region recorded the highest preference index value, while the Black Sea Region recorded the lowest. This study contributes to the literature by jointly evaluating service quality and experiential outcomes in movie theaters and by proposing an optimization-based preference index model.