Sitozolik Antiviral İmmünitenin Moleküler Organizasyonu: TRIM21, cGAS-STING, RIG-I/MAVS ve ZBP1 Yolakları

Kökkaya S.

14. Uluslararası Acharaka Tıp, Hemşirelik, Ebelik ve Sağlık Bilimleri Kongresi, Baku, Azerbaycan, 16 - 18 Temmuz 2026, ss.1-13, (Tam Metin Bildiri)

  • Yayın Türü: Bildiri / Tam Metin Bildiri
  • Basıldığı Şehir: Baku
  • Basıldığı Ülke: Azerbaycan
  • Sayfa Sayıları: ss.1-13
  • Yozgat Bozok Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Bu derleme; viral enfeksiyonlar sırasında sitozolik ortamda işlev gören TRIM21 (Tripartite Motif-Containing Protein 21) aracılı antikor bağımlı hücre içi nötralizasyon mekanizması ile cGAS-STING, RIG-I/MAVS ve ZBP1 eksenlerindeki nükleik asit algılama yolakları arasındaki moleküler etkileşimin (crosstalk) güncel kanıtlar çerçevesinde sistematik olarak değerlendirilmesini amaçlamaktadır. Derleme kapsamında; TRIM21'in IgG Fc bölgesine yüksek afiniteyle (Kd ≈ 0.6 nM) bağlanması ve Ubikitin-Proteasom Sistemi (UPS) üzerinden yürüttüğü proteazomal yıkım mekanizması, cGAS tarafından sentezlenen 2'3'-cGAMP'ın STING aktivasyonu aracılığıyla başlattığı STING-TBK1-IRF3 sinyal kaskadı, RIG-I'ın 5'-trifosfatlı viral RNA'yı tanıması ve MAVS üzerinden NF-κB ile IRF3'ü etkinleştirmesi, ZBP1'in Z-konformasyonlu nükleik asitleri algılaması ve PANoptosome aracılığıyla eş zamanlı piroptozis, nekroptozis ve apoptozisi tetiklemesi incelenmektedir. Bovine Viral Diarrhea Virus (BVDV) sitopatik ve sitopatik olmayan biyotipleri, söz konusu yolakların bozulduğu bir model sistem olarak ele alınmaktadır. TRIM21 aracılı proteazomal yıkım, viral nükleik asitlerin sitozole salınmasına yol açarak cGAS-STING ve RIG-I/MAVS yolakları üzerinden Tip I İnterferon ve interferon uyarımlı gen (ISG) ekspresyonunu artırmaktadır. Viral yükün ZBP1 aktivasyon eşiğini aşması durumunda ise PANoptosome aktivasyonu ve enfekte hücrenin programlı ölümü gerçekleşmektedir. Bu moleküler dengelerin aydınlatılması, TRIM-Away teknolojisi ve Fc-fonksiyonel nanopartikül yaklaşımları gibi yeni nesil antiviral stratejilere altyapı oluşturmaktadır.

 

This review aims to systematically evaluate, within the framework of current evidence, the molecular interactions (crosstalk) between the TRIM21 (Tripartite Motif-Containing Protein 21)-mediated antibody-dependent intracellular neutralisation mechanism and the nucleic acid sensing pathways of the cGAS-STING, RIG-I/MAVS and ZBP1 axes operating in the cytosolic compartment during viral infection. The review examines: (i) TRIM21 binding to the IgG Fc region with high affinity (Kd ≈ 0.6 nM) and the subsequent Ubiquitin-Proteasome System (UPS)-dependent proteasomal degradation cascade; (ii) the STING-TBK1-IRF3 signalling cascade initiated by cGAS-synthesised 2'3'-cGAMP through STING activation; (iii) RIG-I recognition of 5'-triphosphate viral RNA and activation of NF-κB and IRF3 via MAVS; and (iv) ZBP1 sensing of Z-conformation nucleic acids and simultaneous induction of pyroptosis, necroptosis and apoptosis via the PANoptosome complex. Cytopathic and non-cytopathic biotypes of Bovine Viral Diarrhea Virus (BVDV) are discussed as a model system in which these pathways are disrupted. TRIM21-mediated proteasomal degradation promotes the release of viral nucleic acids into the cytosol, amplifying Typ I Interferon and interferon-stimulated gene (ISG) expression through the cGAS-STING and RIG-I/MAVS pathways. When the viral load exceeds the ZBP1 activation threshold, PANoptosome assembly and programmed cell death are induced. Elucidation of these molecular balances provides a mechanistic basis for next-generation antiviral strategies including TRIM-Away technology and Fc-functional nanoparticle platforms.