Akademik Veri Yönetim Sistemi
YOBU II. Uluslararası Orta Anadolu Sempozyumu, Yozgat, Türkiye, 15 - 17 Mayıs 2025, (Özet Bildiri)
Gıda okuryazarlığı, bireylerin bilinçli beslenme tercihleri yapmasını sağlayarak sürdürülebilir beslenme davranışlarını şekillendiren önemli bir faktördür. Yerel ve mevsimsel besin tercihleri, porsiyon kontrolü, gıda israfının önlenmesi ve gıda ambalaj malzemeleri gibi unsurlar hem gıda okuryazarlığı hem de sürdürülebilir beslenme açısından kritik rol oynamaktadır. Bu çalışma, yetişkin bireylerde gıda okuryazarlığı ile sürdürülebilir beslenme davranışları arasındaki ilişkinin değerlendirilmesini amaçlamaktadır. Araştırma, 18-65 yaş aralığında 534 gönüllü katılımcı ile çevrimiçi anket yöntemi kullanılarak yürütülmüştür. Veriler Temmuz 2024-Mart 2025 tarihleri arasında toplanmıştır. Katılımcıların sürdürülebilir beslenme davranışlarını değerlendirmek amacıyla “Sürdürülebilir ve Sağlıklı Beslenme Davranışları Ölçeği”, gıda okuryazarlığı düzeylerini belirlemek için ise “Gıda Okuryazarlığı Kısa Formu” kullanılmıştır. Veriler istatistiksel analizlerle SPSS 24.0 programı ile değerlendirilmiş ve değişkenler arasındaki ilişkiler regresyon analizi ile incelenmiştir. Beden kütle indeksi (BKİ) için katılımcıların vücut ağırlığı ve boy uzunluğu sorgulanmıştır. Gıda Okuryazarlığı Ölçeği toplam puanı kadınlarda 47,0±9,00, erkeklerde 48,4±8,75 olup, cinsiyetler arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır. Sürdürülebilir ve Sağlıklı Beslenme Davranışları Ölçeği toplam puanı erkeklerde 130,3±34,2, kadınlarda 125,1±39,9 olup, bu fark istatistiksel olarak anlamlı değildir. Katılımcıların gıda okuryazarlığı puanı ile sürdürülebilir beslenme davranışları arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır (p<0,001). Yaş ve BKİ gıda okuryazarlığı üzerinde anlamlı bir etkisi bulunmazken, yaşın sürdürülebilir beslenme davranışları üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisi olduğu belirlenmiştir (p=0,005). Çalışma bulguları, gıda okuryazarlığı ile sürdürülebilir beslenme davranışları arasında güçlü bir pozitif ilişki olduğunu ortaya koymaktadır. BKİ’nin bu değişkenler üzerinde anlamlı bir etkisi tespit edilmemiş, ancak yaşın sürdürülebilir beslenme davranışlarını etkileyebileceği görülmüştür. Bu doğrultuda, bireylerde sürdürülebilir beslenme alışkanlıklarını geliştirmek amacıyla gıda okuryazarlığını artırmaya yönelik eğitim programlarının yaygınlaştırılması önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Sürdürülebilir beslenme, Gıda okuryazarlığı, Sağlıklı beslenme
Food literacy
is a crucial factor in achieving sustainable dietary behaviors, as it enables
individuals to make informed nutritional choices. Elements such as local and
seasonal food preferences, portion control, food waste prevention, and the use
of sustainable food packaging materials play a critical role in both food
literacy and sustainable nutrition. This study aims to assess the relationship
between food literacy and sustainable dietary behaviors among adults. The
research was conducted using an online survey method with 534 voluntary
participants aged between 18 and 65 years. Data were collected between July
2024 and March 2025. The "Sustainable and Healthy Dietary Behaviors
Scale" was utilized to evaluate participants' sustainable dietary
behaviors, while the "Short-Form Food Literacy Questionnaire" was
employed to determine food literacy levels. Statistical analyses were performed
using SPSS 24.0, and the relationships between variables were examined through
regression analysis. Participants' body weight and height were recorded to
calculate their body mass index (BMI). The total score for the Food Literacy
Scale was 47.0±9.00 in females and 48.4±8.75 in males, with no statistically
significant difference between genders. The total score for the Sustainable and
Healthy Dietary Behaviors Scale was 130.3±34.2 in males and 125.1±39.9 in
females, and this difference was not statistically significant. A positive and
significant correlation was found between food literacy scores and sustainable
dietary behaviors (p<0.001). While age and BMI did not have a significant
effect on food literacy, age was found to have a statistically significant
impact on sustainable dietary behaviors (p=0.005). The findings of this study
indicate a strong positive relationship between food literacy and sustainable
dietary behaviors. While BMI did not have a significant effect on these
variables, age was found to influence sustainable dietary behaviors. In this context,
it is recommended to expand educational programs aimed at enhancing food
literacy to promote sustainable dietary habits among individuals.
Keywords: Sustainable nutrition, Food literacy, Healthy nutrition