Akademik Veri Yönetim Sistemi
Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, cilt.14, sa.1, ss.1-23, 2026 (TRDizin)
Osmanlı Devleti’nde farklı memuriyetlere tayin edilen Ali Paşa, 1691’de sadrazam olmuştur. Fakat zamanını farklı cephelerde devam eden savaştan ziyade entrikalara ayırmış, görevden uzaklaştırdığı memurları araba ile sürgüne gönderdiğinden dolayı “Arabacı” lakabı ile anılmıştır. Bu nedenle yaklaşık yedi ay sonra azledilmiş ve mal varlığına el koyulduktan sonra Rodos Kalesi’ne hapsedilmiştir. 1693’te hakkında çıkan söylentiler üzerine hayatına son verilmiştir. Bu çalışma, Ali Paşa’nın serencâmını ve servetini ele almaktadır. Çalışmanın amacı, sadrazamlığa kadar yükselen bir devlet adamının bu süreçte biriktirdiği hazineyi tespit etmektir. Böylece XVII. yüzyıl Osmanlı toplumunun sosyal ve ekonomik yapısı hakkında hazırlanacak eserlere katkı sağlamak hedeflenmiştir. Muhallefatlar üzerinde yapılan çalışmalar, bireylerin gündelik yaşamlarındaki ilgi alanları, koleksiyonları ve masraflarına dair önemli bilgiler sunmaktadır. Veriler, kişinin iç dünyasını anlamaya yardımcı olduğundan dolayı biyografi eserleri için vazgeçilmez kaynaklardır. Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi’nde yer alan iki ayrı defter ve evrak kullanılarak hazırlanan çalışmada Ali Paşa’nın serveti değerlendirilmiştir. Çalışma; “Arabacı Ali Paşa” ve “Arabacı Ali Paşa’nın Mal Varlığı” başlıkları altında iki bölümden oluşmaktadır. Belgelerin transkribe edilmesinden sonra eşyalar kullanım amaçlarına göre sınıflandırılmış ve bütünlük sağlanmıştır. Yapılan araştırma neticesinde bir süre padişahın mutlak vekili olan bir devlet görevlisinin statüsü gereği tercih ettiği giyim-kuşam eşyaları, savaş malzemeleri, hizmetlileri, ev eşyaları, zevkleri ve sosyal yaşantısı hakkında bilgi verilmiştir.
Ali Pasha, who held various official posts in the Ottoman Empire, became Grand Vizier in 1691. However, he devoted his time more to intrigues than to the wars raging on various fronts, and came to be known by the nickname “Arabacı” because he sent officials he had dismissed into exile by carriage. For this reason, he was dismissed approximately seven months later, and after his assets were seized, he was imprisoned in Rhodes Castle. In 1693, he died as a result of rumors circulated about him. This study examines Ali Pasha’s career and wealth. The aim of the study is to identify the wealth accumulated by a statesman who rose to the position of Grand Vizier during this period. In this way, it is expected to contribute to works on the social and economic structure of the era. Studies on bequests provide important insights into individuals’ interests, collections, and expenses in their daily lives. Since data helps in understanding a person’s inner world, such records are indispensable sources for biographical works. This study, prepared using two separate ledgers and documents found in the Ottoman Archives of the Presidency of the Republic of Turkey, evaluates Ali Pasha’s wealth. The study consists of two sections titled “Arabacı Ali Pasha” and “The Property of Arabacı Ali Pasha.” After the documents were transcribed, the items were classified according to their intended use and organized into a coherent whole. The analysis of the documents reveals information regarding the clothing and accessories, military equipment, servants, household items, tastes, and social life of a state official who, by virtue of his status as the sultan’s absolute deputy for a time, made specific choices in these areas.