Akademik Veri Yönetim Sistemi
16. Uluslararası Eğitimde Yeni Yönelimler Kongresi, Aydın, Türkiye, 5 - 07 Aralık 2025, ss.127, (Özet Bildiri)
Yapay zeka teknolojileri insan-makine etkileşimini dönüştürerek yeni nesil kullanıcı deneyimi yaklaşımlarını ortaya çıkarmaktadır. Bu dönüşümün öncülerinden olan Ajanik Yapay Zeka (Agentic AI) sistemleri; çok adımlı düşünme, otonom karar verme ve proaktif etkileşim yetenekleriyle klasik üretken yapay zekâ uygulamalarından farklılaşmaktadır (Bozkurt, 2024). Ancak Agentic AI kavramının Türkçe karşılığına dair literatürde henüz uzlaşı bulunmamaktadır. Bu çalışma, akademisyen ve lisans ve üzeri düzeyde öğrencilerden oluşan farklı disiplinlerden katılımcılar ile, gündelik yaşam görevlerinde kullanılan bir Agentic AI sisteminin kullanımını izleyen katılımcıların Türkçe terminoloji tercihlerine yönelik eğilimlerini incelemektedir. Araştırmada karma yöntem benimsenmiştir. Bu kapsamda katılımcılara ajanik yapay zekâ sisteminin amacı ve işleyişi tanıtılmış, ardından gerçekçi günlük görev bağlamında bir uyaran içerik üzerinden değerlendirme yapmaları istenmiştir. Çalışmada ayrıca Agentic AI teriminin Türkçe karşılığı için ‘etken yapay zekâ’, ‘ajansal yapay zekâ’, ‘temsilci tabanlı yapay zekâ’, ‘özerk yapay zekâ’ ve ‘diğer’ gibi seçenekler çoktan seçmeli olarak sunulmuş, tercih gerekçeleri açık uçlu olarak toplanmıştır. Çoktan seçmeli yanıtlar betimsel istatistiklerle raporlanmış; açık uçlu gerekçeler ise metin madenciliği destekli tematik içerik analizi ile çözümlenmiştir. Çalışmanın, Agentic AI sistemlerinin kullanıcı deneyimi tasarımına, Türkçe terminoloji geliştirme çalışmalarına ve post-truth çağında algoritmik aracıların kullanıcı algısına (Bozkurt, 2024) katkı sağlayarak özgün bir pencere açması beklenmektedir. Elde edilen bulgular, algoritmik aracıların toplumsal anlam üretimindeki rolüne ilişkin daha derinlikli bir anlayış sunacaktır.