YUNUS EMRE-MEHMET AKİF ARMAĞANI TÜRK DİLİ ARAŞTIRMALARI-II


Kiraz M. A. (Editor)

Akçağ Yayınları, Ankara, 2021

  • Publication Type: Book / Proceedings
  • Publication Date: 2021
  • Publisher: Akçağ Yayınları
  • City: Ankara

Abstract

Idiom Contributions from Memduh Şevket Esendal’s Novels to Turkish Dictionary

Abstract

Language is one of the most important tools that distinguishes humans from other living things. With diachronic and simultaneous research on language, the features of the language are tried to be revealed. Some of these features are intralinguistic and some are non-linguistic. Some of the studies are studies on the vocabulary of languages. The term vocabulary covers a very wide area. It is almost impossible to reveal the entire vocabulary of a language. For this reason, it seems that the studies on vocabulary should focus on certain elements of the language, rather than a choice. It can be said that research on idioms, which is one of the vocabulary elements, is very important in terms of showing the conceptual power of the language. It can be said that literary works are at the beginning of the most important sources showing the vocabulary of Turkish. According to current information, the Turkish language, which started to create its first written works with Köktürk Abideleri, has reached the present day by improving the possibility of expression with many works written throughout the ages. One of the current branches of the Turkish language, which continues its existence with different dialects and accents in the wide geography of the world, is Turkey Turkish. It is also known that many studies have been carried out to reveal the vocabulary of Turkey Turkish. In this study, the idioms used in the novels of Memduh Şevket Esendal, who is one of the Turkish literature artists of the Republican era, “Ayaşlı ile Kiracıları”, “Miras” and “Vassaf Bey” were compared with the Turkish Dictionary (TS) published by TDK in 2011 and the Turkish Dictionary idioms that are not included in the text have been identified. The detected idioms are shown in alphabetical order. Thus, it is aimed to contribute to the field of vocabulary and lexicography, which is very important for Turkish. Keywords: Memduh Şevket Esendal, Ayaşlı ile Kiracıları, Miras, Vassaf Bey, idiom.

Memduh Şevket Esendal’ın Romanlarından Türkçe Sözlük’e Deyim Katkıları

Öğretim Görevlisi Mehmet Ali KİRAZ Yozgat Bozok Üniversitesi, Yerköy Adalet Meslek Yüksekokulu, Türkiye, ali.kiraz@bozok.edu.tr

Özet

Dil, insanı diğer canlılardan ayıran en önemli araçlardan biridir. Dille ilgili art zamanlı ve eş zamanlı araştırmalarla dilin özellikleri ortaya çıkarılmaya çalışılır. Bu özelliklerin bir kısmı dil içi bir kısmı da dil dışı alana özgüdür. Çalışmaların bir kısmı da dillerin söz varlıklarına yönelik çalışmalardır. Söz varlığı terimi çok geniş bir sahaya hitap eder. Bir dilin bütün söz varlığını ortaya çıkarmak neredeyse imkânsızdır. Bu yüzden söz varlığıyla ilgili çalışmaların, dilin belli ögelerine yönelik olması tercihten öte bir zorunluluk olarak görünmektedir. Söz varlığı ögelerinden biri olan deyimlerle ilgili araştırmaların dilin kavram gücünü göstermesi açısından çok önemli olduğu söylenebilir. Türkçenin söz varlığını gösteren en önemli kaynakların başında edebî eserlerin olduğu söylenebilir. Şu anki bilgilere göre Köktürk Abideleri’yle ilk yazılı eserlerini oluşturmaya başlayan Türk dili, çağlar boyunca yazılan birçok eserle anlatım imkânını geliştirerek günümüze ulaşmıştır. Dünyanın çok geniş coğrafyasında farklı lehçe ve şiveleriyle varlığını devam ettiren Türk dilinin günümüzdeki kollarından biri de Türkiye Türkçesidir. Türkiye Türkçesinin söz varlığını ortaya çıkarmayla ilgili birçok araştırmanın yapıldığı da bilinmektedir. Bu çalışmada Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatı sanatçılarından Memduh Şevket Esendal’ın “Ayaşlı ile Kiracıları”, “Miras” ve “Vassaf Bey” adlı romanlarında kullanılan deyimler TDK’nin 2011’de baskısını yaptığı Türkçe Sözlük’le (TS) karşılaştırılmış ve Türkçe Sözlük’te yer almayan deyimler tespit edilmiştir. Tespit edilen deyimler, alfabetik sıraya göre gösterilmiştir. Böylece Türkçe için çok önemli olan söz varlığı ve sözlük bilimi alanına katkı sağlamak amaçlanmıştır.


Anahtar Kelimeler: Memduh Şevket Esendal, Ayaşlı ile Kiracıları, Miras, Vassaf Bey, deyim.