Aşkın M. B.
Akdeniz Diş Hekimliği Dergisi, cilt.5, sa.2, ss.261-271, 2026 (Hakemli Dergi)
Özet
AmaçOrtognatik cerrahide “cerrahi-önce” (SFA) yaklaşımının, klasik “ortodonti-önce” (OFA) protokolüne göre klinik sonuçlarını karşılaştırmak.Gereç ve YöntemlerWeb of Science’da 2009-2025 arası İngilizce özgün araştırmalar tarandı. SFA ve OFA’yı doğrudan kıyaslayan, klinik nihai sonlanım bildiren karşılaştırmalı kohortlar dâhil edildi; yalnızca splint/oklüzyon set-up metriklerine odaklanan ve özel fenotipli (genellenebilirliği sınırlı) seriler dışlandı. PRISMA 2020’ye göre akış: 43 kayıt tanımlandı; 33 tam-metin adayı ayrıldı; erişilebilen 11 rapor uygunluk açısından incelendi; 10 çalışma dâhil edildi. Nicel havuzlanma planlanmadı; heterojenlik nedeniyle anlatı sentez yapıldı.BulgularTedavi süresini raporlayan serilerde SFA toplam süreyi anlamlı kısalttı (örn. 21.1 ± 10.3 ay vs 34.4 ± 11.9 ay; P < 0.001). Maliyet-etkililik çalışması SFA’da ameliyat süresinin daha uzun olabildiğini, ancak hastanede kalış ve doğrudan maliyetlerin benzer kaldığını; zaman-etkinlik üstünlüğünün SFA lehine olduğunu gösterdi. Üç boyutlu analizler, kısa-orta vadede (≈6-12 ay) iskeletsel stabilite/relapsın iki yaklaşım arasında benzer olduğunu destekledi; izole maksiller ilerletmede 6. ay yatay relaps farkı klinik açıdan küçük ve anlamsızdı. Kondiler yer değiştirme ve yüzey remodeling paternleri (inferolateral deplasman, lateral rezorpsiyon–anteromedial appozisyon) yaklaşımlar arasında benzedi. TME tıklaması her iki grupta da azaldı; postoperatif ağrı açısından anlamlı fark yoktu ve en güçlü öngördürücü preoperatif semptomdu. Yaşam kalitesi (OQLQ) her iki grupta ameliyat sonrası belirgin iyileşti; OFA’da preoperatif dekompanzasyon dönemine bağlı geçici kötüleşme görüldü; SFA bu evreyi atladı.SonuçUygun endikasyon ve titiz planlamayla SFA, OFA’ya kıyasla benzer iskeletsel/TME güvenliğiyle daha kısa toplam tedavi süresi ve daha hızlı hasta-merkezli kazanımlar sunar. Çok merkezli, ileriye dönük ve standartlaştırılmış 3B ölçütler içeren çalışmalar kanıt kalitesini artıracaktır.