Yeni Merkantilizmin Yükselişi ve ABD’nin Gümrük Vergisi Politikaları: Küresel Ticaret Perspektifi

Creative Commons License

Bapbacı Ö., Karagöz B.

Kapadokya Akademik Bakış, cilt.10, sa.1, ss.90-114, 2026 (Hakemli Dergi)

Özet

21. yüzyılın ilk çeyreğinde küresel ekonomik 

düzende yaşanan dönüşüm, serbest ticaret 

anlayışının yerini giderek daha belirgin bir şekilde 

korumacı yaklaşımlara bırakmasına neden olmuş; 

bu durum, “yeni merkantilizm” olarak adlandırılan 

politika eğilimlerinin küresel ölçekte yeniden 

yükselişe geçmesine zemin hazırlamıştır. Yeni 

merkantilist stratejiler, tarihsel kökleri klasik 

merkantilizme dayanan, ancak çağdaş ekonomik 

ve jeopolitik koşullara uyarlanmış müdahaleci 

politika setlerinden oluşmaktadır. Bu bağlamda, 

çalışmada öncelikle yeni merkantilizmin 

kavramsal ve tarihsel temelleri ele alınmakta; 

ardından bu eğilimin günümüzdeki en somut 

örneklerinden biri olan Amerika Birleşik 

Devletleri’nin Donald Trump yönetimi döneminde 

izlediği gümrük vergisi politikaları detaylı biçimde 

incelenmektedir. ABD’nin 2017–2021 yılları 

arasındaki ilk başkanlık dönemi ve 2025 sonrası 

ikinci başkanlık döneminde uygulamaya koyduğu 

tarifeler, yalnızca ikili ticaret ilişkileri açısından 

değil, aynı zamanda çok taraflı ticaret sistemi, 

küresel değer zincirleri ve stratejik üretim ilişkileri 

açısından da derinlemesine dönüştürücü etkiler 

yaratmıştır. Çalışma, söz konusu politikaların 

küresel ticaret üzerindeki yapısal etkilerini ampirik 

literatür ışığında değerlendirmekte ve özellikle 

Türkiye açısından ortaya çıkabilecek ekonomik ve 

stratejik sonuçlara odaklanmaktadır. Bu çerçevede, 

Türkiye’nin dış ticaret stratejisinin yeni 

merkantilist dalga karşısında nasıl yeniden 

konumlandırılması gerektiğine ilişkin politika 

önerilerine de yer verilmektedir.

In the first quarter of the 21st century, the 
transformation in the global economic order has led to 
the gradual replacement of the free trade paradigm by 
increasingly pronounced protectionist approaches. This 
development has paved the way for the resurgence of 
policy tendencies referred to as “new mercantilism” 
globally. New mercantilist strategies consist of 
interventionist policy sets historically rooted in 
classical mercantilism but adapted to contemporary 
economic and geopolitical conditions. In this context, 
the study first discusses new mercantilism’s conceptual 
and historical foundations. Then, it examines one of the 
most concrete contemporary manifestations of this 
trend, namely the tariff policies implemented by the 
United States during the presidency of Donald Trump. 
The tariffs introduced during Trump’s first term 
between 2017 and 2021, and again in his second term 
after 2025, have had deeply transformative effects on 
bilateral trade relations and the multilateral trade 
system, global value chains, and strategic production 
networks. This study evaluates the structural impacts of 
these policies on global trade in light of the empirical 
literature, with a particular focus on the potential 
economic and strategic consequences for Türkiye. 
Within this framework, the study also presents policy 
recommendations regarding how Türkiye’s foreign 
trade strategy should be repositioned in response to the 
emerging wave of new mercantilism.