Teo-psikososyal Kökenleri Açısından Nebi ve Resullerin Sihirbazlıkla Suçlanması

ORAL D. O.

Turkish Studies- Comparative Religious Studies, cilt.20, sa.2, ss.587-605, 2025 (TRDizin)

Özet

Kur’an, ilahî mesajlara “apaçık sihir”, elçilere “sihirbaz, sihirlenmiş ve mecnun” gibi iftiralar atıldığını bildirir. Hz. Süleyman’ın ülkesini sihirle kazandığı ve yönettiği iddiasını bâtıl ve tutarsız bulur. Aynı şekilde o, âileyi ve sosyal birliği bozma gibi ifsat amelleri yapan sihirbazın başarıya ulaşamayacağını, insanları aldatma ve yalan üzerine kurulu sihrin küfür ve nankörlük ameli olduğunu belirtir. Kur’an’da Hz. Mûsâ’nın asâsı gibi doğru ve gerçeklerin açıklanmasıyla sihrin psikososyal etkilerinin ortadan kalkacağını açıklar. Sihir ve sihirbazlık suçlamalarının arka planında; şeytan faktörü kontrolsüz nefsî arzular, aklı dışlama, taklîtcilik, cehâlet, gaflet, alaycılık, şımarıklık, azgınlık, dünya ve makam sevgisi, kibir, baskı, korku, inatçılık, kıskançlık, zulüm, nifak, inkâr, şirk ile yanlış din algıları vb. gibi psikososyal bazı gerekçeler sayılabilir. İlahî mesajları hafife alan ya da inkâr edenler, Allah ve din hakkında sorgulamadan geleneksel kültürü taklid eder, hakkı gizler, bâtıla hak elbisesi giydirerek insanları aldatırlar. Onlar hayatın doğal akışını bozar, üretimi ve ekonomik kazanımları ribâ, hırsızlık, gasb ve rüşvet gibi haksızlıklarla sömürerek ilahî mesajları yüklenen kavramları tahrif eder ya da başka kelimelerle değiştirirler. Sihir ve sihirbaz iftirasının asıl amacı; öldükten sonra dirilmeyi, hesaplaşmayı inkâr edip sorumluluğu başkalarına yüklemek, insanların vahye, nebi ve resullere güvenmesini engellemektir. Kur’an’da sihir anlatımının hikmeti; kişiye psikolojik motivasyon desteği, yaratılış kuralları aklın verileri ve ilimlere güvenmesi, hile ve kandırmalardan etkilenmeden çalışmaya, başarıya ve mutluluğa odaklanmasıdır. Nitel bir araştırma tarzı ve belge çözümleme yöntemi kullanılan bu çalışmada; nebi ve resullerin sihirbazlıkla suçlanmasının teolojik ve psikososyal arka planı Kur’ân bağlamında ele alınmakta ve kelâm ilmi çerçevesinde değerlendirilmektedir
The Qur’an informs that slanders such as “obvious magic” are thrown at divine messages and “magicians, fascinated and madmen” at the messengers. He finds the prophet Solomon’s claim that he won and ruled his country by magic to be superstitious and inconsistent. In the same way, he states that a magician who does evil deeds such as disrupting the family and social union will not succeed, and that magic based on deceiving people and lying is an act of blasphemy and ingratitude. He explains that the psycho- social effects of magic will disappear with the explanation of the truth and facts in the Qur’an, such as the staff of prophet Moses. In the background of accusations of magic and witchcraft; the devil factor is uncontrolled self-desires, exclusion of the mind, imitation, ignorance, heedlessness, sarcasm, waywardness, rebellion, love of the world and position, arrogance, oppression, fear, stubbornness, jealousy, cruelty, discord, denial, polytheism and false perceptions of religion, etc. there may be some psychosocial reasons such as. Those who underestimate or deny the divine messages imitate traditional culture without questioning about Allah and religion, hide the truth, deceive people by dressing up falsehood in the dress of truth. They disrupt the natural flow of life, exploit production and economic gains with injustices such as riba, theft, extortion and bribery, falsify the concepts loaded with divine messages or replace them with other words. The main purpose of the slander of magic and magicians is to deny the resurrection after death, the reckoning, to put the responsibility on others, to prevent people from trusting the revelation, the prophet and the messengers. The wisdom of the narration of magic in the Qur’an is psychological motivation support for a person, the rules of creation, the mind’s reliance on data and sciences, focusing on work, success and happiness without being affected by tricks and deceptions. In this study, which uses a qualitative research style and document analysis method, the theological and psychosocial background of accusing the prophet and the messengers of magic is considered in the context of the Qur’an and evaluated within the framework of kalam science