İzmir İktisat Kongresi’nin Mali Felsefesi: Tarihsel Bir Kritik ve Güncel Perspektiflerle Yeniden Okuma


Bapbacı Ö., Temel R.

Bozok İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, cilt.2, sa.2, ss.101-115, 2025 (Hakemli Dergi)

Özet

1923 yılında toplanan İzmir İktisat Kongresi, Türkiye Cumhuriyeti’nin ekonomik ve mali bağımsızlık vizyonunu kurumsal düzeyde ortaya koyan ilk adımlardan biri olarak tarihsel bir öneme sahiptir. Kongrede kabul edilen Misak-ı İktisadi ilkeleri ile çiftçi, tüccar, sanayici ve işçi gruplarının talepleri, Cumhuriyet’in mali yapılanmasının yönünü belirleyen temel ilkeleri ortaya koymuştur. Bu çalışmada, söz konusu karar ve talepler kamu maliyesi perspektifinden incelenmekte; Lozan Antlaşması’nın getirdiği uluslararası kısıtlar, Cumhuriyet’in ilk yıllarındaki uygulamalar ve 1923-1930 döneminde yürürlüğe giren düzenlemeler ışığında değerlendirilmektedir. Araştırma bulguları, İzmir İktisat Kongresi’nin kısa vadeli ekonomik ihtiyaçlara çözüm üretmenin ötesinde, vergi adaleti, mali egemenlik, bütçe disiplini ve kamu harcamalarının yönelimi gibi konularda Cumhuriyet maliyesinin uzun vadeli gelişimine yön verdiğini ortaya koymaktadır.