Spor Taraftarlarının İlgilenim Düzeylerinin Demografik ve Davranışsal Değişkenler Açısından İncelenmesi

17. Ulusal Spor Bilimleri Öğrenci Kongresi, Yozgat, Türkiye, 12 - 14 Mayıs 2026, ss.80-81, (Özet Bildiri)

Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
Basıldığı Şehir: Yozgat
Basıldığı Ülke: Türkiye
Sayfa Sayıları: ss.80-81
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Yozgat Bozok Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Özet: Spor, günümüzde büyük bir endüstri haline gelmiş olup, taraftar davranışlarının temelinde yatan psikolojik ilgilenim düzeylerinin anlaşılması büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmanın amacı, spor tüketicilerinin spora katılım ve ilgilenim düzeylerini çok boyutlu bir yapıda profillemek; takımlarına duydukları psikolojik bağlılık seviyelerini ölçmek ve bu psikolojik yapıların yaş, cinsiyet, eğitim, gelir gibi demografik özellikler ile maç izleme sıklığı, sosyal medya kullanımı, lisanslı ürün satın alma niyeti gibi davranışsal değişkenler üzerindeki etkisini detaylı bir şekilde incelemektir. Araştırma, iki ya da daha fazla değişken arasındaki farklılığın ortaya çıkarılması amacıyla nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modelinde tasarlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, kolayda örnekleme yöntemi ile seçilen ve %51'i kadın, %49'u erkek olmak üzere toplam 241 sporsever oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak araştırmacılar tarafından oluşturulan "Kişisel Bilgi Formu" ile Beaton vd. (2009) çalışmasından hareketle Doyle vd. (2013) tarafından geliştirilen ve Hocaoğlu Sezer, Özgül Alay ve Karlı (2023) tarafından Türk kültürüne uyarlanan "Spor İlgilenimi Ölçeği" kullanılmıştır. Ölçek, "Keyif", "Belirti" ve "Merkezde Olma" olmak üzere üç alt boyuttan oluşmaktadır. Elde edilen verilerin analizinde İstatistiksel Paket Programı (SPSS) kullanılmış olup; gruplar arası farkların incelenmesinde Bağımsız Örneklem t-Testi ve Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) gerçekleştirilmiştir. Araştırma bulgularına göre, katılımcıların spora katılımları değerlendirildiğinde; müsabakadan alınan hazzı ifade eden "Keyif" ve takımın simgesel anlamını ifade eden "Belirti" boyutlarında orta düzeyde, takımın yaşamdaki merkeziliğini ifade eden "Merkezde Olma" boyutunda ise düşük düzeyde oldukları tespit edilmiştir. Katılımcıların cinsiyet, yaş ve aylık gelir düzeylerine göre spora katılım alt boyutlarında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmamıştır (p>0,05). Eğitim düzeyinde ise lisansüstü mezunlarının ön lisans mezunlarına göre spordan daha yüksek keyif aldığı görülmüştür. Diğer yandan, takımı 11 yıl ve üzeri destekleyenlerin, maçları sık izleyenlerin, lisanslı takım ürünlerini sık sık satın alanların ve kendisini takımıyla tamamen özdeşleştiren bireylerin ilgilenim puanlarının diğer gruplara kıyasla her üç alt boyutta da anlamlı düzeyde yüksek olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Ayrıca, yakın çevrede aynı takımı destekleyen kişilerin varlığı, takımın sosyal medya hesaplarını takip etme durumu ve maçları internetten/canlı yayınlardan izleme alışkanlığının katılımcıların spora katılımını anlamlı ölçüde artırdığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, spor taraftarlarının ilgilenim düzeylerinin yalnızca salt demografik özelliklerle açıklanamayacağı; sosyal çevre desteği, dijital medya kullanımı ve lisanslı ürün tüketimi gibi davranışsal sadakat unsurlarıyla güçlü ve çok boyutlu bir şekilde ilişkili olduğu kanıtlanmıştır. Bu durum, literatürdeki Psikolojik Süreklilik Modeli (PSM) ile tam olarak örtüşmekte olup, spor kulüplerinin pazarlama stratejilerini geliştirirken taraftarların ilgilenim profillerini dikkate almaları gerektiğini göstermektedir.