SPOR HUKUKU KAVRAMINA YÖNELİK METAFORİK ALGILAR HAKEM, SPORCU VE SPOR YÖNETİCİSİ PERSPEKTİFLERİNDEN NİTEL BİR ANALİZ

Creative Commons License

Hanayoğlu T.

Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, cilt.7, sa.2, ss.119-130, 2026 (Hakemli Dergi)

Özet

Bu araştırmanın amacı, spor ekosisteminin üç temel aktörü olan sporcular, hakemler ve spor yöneticilerinin spor hukuku kavramına ilişkin metaforik algılarının incelenmesidir. Nitel araştırma yaklaşımlarından olgubilim (fenomenoloji) deseninin benimsendiği bu çalışmaya, ölçüt örnekleme yöntemiyle belirlenen 101 sporcu, 89 hakem ve 95 spor yöneticisi olmak üzere toplam 285 kişi katılmıştır. Veriler yarı yapılandırılmış formlar aracılığıyla toplanmış olup, katılımcılardan “Spor hukuku ... gibidir/benzer; çünkü ...” cümlesini tamamlamaları istenmiştir. Verilerin analizinde içerik analizi yöntemi kullanılmış; formların incelenmesi, metaforların derlenmesi, kategori geliştirme, verilerin yorumlanması ile geçerlik ve güvenirliğin sağlanması aşamaları sırasıyla takip edilmiştir. Elde edilen veriler incelendiğinde, katılımcılar spor hukuku kavramına ilişkin toplam 175 farklı metafor geliştirmişlerdir. Elde edilen metaforlar anlamlarına göre analiz edildiğinde, her üç grubun da spor hukukuna karşı hem işlevsel (olumlu) hem de cezalandırıcı (olumsuz) olmak üzere çift yönlü bir algı geliştirdikleri saptanmıştır. Hakemler bu kavramı ağırlıklı olarak adalet, düzen ve rehberlik kaynağı, belirsizlik, denetim ve savunmasızlık alanı ile disiplin, ceza ve kariyer tehdidi kategorileri altında anlamlandırırken; sporcular güvence, hak arama ve gelişim kaynağı, acımasız yaptırım, sınırlandırma ve kariyer tehdidi ile karanlık sahne, sistemsel güvensizlik ve kurban edilme kategorilerinde; yöneticiler ise kurumsal yapı ve stratejik rehber, keskin denetim ve yüzleşme ile sistemsel çöküş ve risk kategorilerinde değerlendirmişlerdir. Sonuç olarak, teoride bir adalet, güvence ve kurumsal rehberlik kaynağı olarak görülen spor hukukunun, pratikte sahada aktörler tarafından yoğun bir belirsizlik, ağır denetim, acımasız yaptırım ve kariyer tehdidi olarak tecrübe edildiği anlaşılmaktadır.