ALTERNATİF VE FONKSİYONEL YEMLERİN RUMİNANTLARDA İN VITRO SİNDİRİLEBİLİRLİK, FERMANTASYON VE METAN ÜRETİMİ ÜZERİNE ETKİLERİ

Creative Commons License

Sezmiş G.

Hayvan Besleme, Yetiştirme Sistemleri ve Ekonomik Sürdürülebilirlik Bakımından Fonksiyonel ve Alternatif Yemler, Mustafa Boğa,Ceyhun Yücel, Editör, Akademisyen Yayınevi Kitabevi, Ankara, ss.113-134, 2026

  • Yayın Türü: Kitapta Bölüm / Mesleki Kitap
  • Basım Tarihi: 2026
  • Doi Numarası: 10.37609/akya.4339.c20390
  • Yayınevi: Akademisyen Yayınevi Kitabevi
  • Basıldığı Şehir: Ankara
  • Sayfa Sayıları: ss.113-134
  • Editörler: Mustafa Boğa,Ceyhun Yücel, Editör
  • Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
  • Yozgat Bozok Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Ruminant üretiminde enterik metan, hem küresel sera gazı yükünün dikkate değer bir bölümünü oluşturması hem de yemle alınan brüt enerjinin önemli bir kısmının yitirilmesine yol açması nedeniyle çift yönlü bir sorun teşkil etmektedir. Bu bölümde, alternatif ve fonksiyonel yem kaynaklarının ruminantlarda in vitro sindirilebilirlik, fermantasyon karakteristikleri ve metan üretimi üzerindeki etkileri güncel literatür ışığında derlenmiştir. Ele alınan materyaller; tarımsal yan ürünler, böcek kaynaklı proteinler, deniz yosunları ve mikroalgler, ligno-selülozik ağaç yaprakları ile saponin, tanen, uçucu yağ, 3-nitrooksipropanol (3-NOP), nitrat, biyokömür ve probiyotik gibi fonksiyonel katkıları kapsamaktadır. Derlenen bulgular, materyaller arasında belirgin bir etkinlik farklılığı ortaya koymaktadır. Kırmızı deniz yosunu Asparagopsis taxiformis, içerdiği bromoform sayesinde en güçlü anti-metanojenik etkiyi göstermekle birlikte, güvenlik, kalıntı ve sürdürülebilir tedarik açısından ciddi kısıtlar taşımaktadır. Böcek bazlı proteinler besin değeri ile ılımlı metan azaltımını bir arada sunarken; saponin ve tanen gibi bitkisel bileşiklerin etkinliği kaynağa ve doza yüksek oranda bağımlı kalmaktadır. Sentetik inhibitör 3-NOP, spesifik hedefi ve doğrulanmış etkinliğiyle en olgun seçenek olarak öne çıkmakta; biyokömür tutarsız sonuçlar vermekte, probiyotikler ise doğrudan inhibisyondan çok fermantasyon verimliliğini iyileştirerek dolaylı katkı sağlamaktadır. Bütün bu bulgular ortak bir ilkeye işaret etmektedir: metanojenezi en güçlü biçimde baskılayan stratejiler çoğu zaman yem sindirilebilirliğini ve tüketimini de geriletmekte, dolayısıyla asıl hedef sindirilebilirliği koruyan sürdürülebilir bir denge noktası bulmaktır. Metodolojik açıdan in vitro teknikler, çok sayıda materyalin hızlı, düşük maliyetli ve etik açıdan avantajlı biçimde ön elenmesine olanak tanısa da, gözlenen etkilerin genellikle in vivo koşullardan daha belirgin olması, laboratuvar bulgularının hayvan denemeleriyle doğrulanmasını zorunlu kılmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Ruminant besleme, enterik metan, in vitro fermantasyon, alternatif yem, rumen mikrobiyota

In ruminant livestock production, enteric methane poses a two-fold problem, as it accounts for a significant part of the global greenhouse gas burden and also leads to the loss of a substantial amount of the gross energy intake from feed. In this chapter, the effects of alternative and functional feed sources on in vitro digestibility, fermentation characteristics and methane production in ruminants have been reviewed in the light of the current literature. The materials examined include agricultural by-products, insect-derived proteins, seaweeds and microalgae, lignocellulosic tree leaves, and functional additives such as saponins, tannins, essential oils, 3-nitrooxypropanol (3-NOP), nitrate, biochar and probiotics. The findings reveal considerable differences in effectiveness among the materials. The red seaweed Asparagopsis taxiformis exhibits the strongest anti-methanogenic effect due to its bromoform content; however, it presents serious limitations in terms of safety, residues and sustainable supply. Insect-based proteins offer both nutritional value and moderate methane reduction; whereas, the efficacy of plant-based compounds such as saponins and tannins remains highly dependent on the source and dosage. The synthetic inhibitor 3-NOP stands out as the most mature option due to its specific target and proven efficacy; biochar yields inconsistent results, while probiotics provide an indirect contribution by improving fermentation efficiency rather than through direct inhibition. All these findings point to a common principle: strategies that most strongly suppress methanogenesis often also reduce feed digestibility and intake; consequently, the primary objective is to find a sustainable balance that preserves digestibility. From a methodological perspective, although in vitro techniques allow for the rapid, low-cost and ethically advantageous screening of a large number of materials, the fact that the observed effects are generally more pronounced than under in vivo conditions makes it essential for laboratory findings to be verified through animal trials.

Keywords: Ruminant nutrition, enteric methane, in vitro fermentation, alternative feed, rumen microbiotaAnahtar Kelimeler: Ruminant besleme, enterik metan, in vitro fermantasyon, alternatif yem, rumen mikrobiyota