AN INVESTIGATION ON THE CLOCKS OF SOME MOSQUES IN KOCAMUSTAFAPAŞA AND TOPKAPI


Creative Commons License

Biçici H. K.

Hoca Ahmet Yesevi Uluslararası 4.cü Bilimsel Araştırmalar Konferansı, Ankara, Turkey, 12 - 13 February 2021, pp.14-15

  • Publication Type: Conference Paper / Summary Text
  • City: Ankara
  • Country: Turkey
  • Page Numbers: pp.14-15

Abstract

ABSTRACT

Three of the clocks of the 5 mosques we studied in Istanbul Kocamustafapaşa and Topkapı are

in working order. It is not working for two clocks. All clocks are made of wood, metal and

glass. Five of the clocks are wooden cases, and it is possible that wooden materials such as oak

and mahogany were used in the construction of the clock case. The clocks measure 211 cm.

with 240 cm. width, 42 cm. with 47 cm. between, while the depths; 27 cm. with 54 cm. between.

Ornament techniques such as carving, painting, casting, inlaying, pencil work and engraving

have been applied on clocks. Herbal elements such as acanthus, rose, calla, wild flower, curved

branch, tulip, violet and leaf; with geometric elements such as diamond, rectangle, square and

medallion; decorative motifs with objects such as curls and pearls are used. Two of the clocks

are handled simply and do not have any ornamental compositions. Thedial, pendulum and

weights are made of metal. The top of the dial and the pendulum is covered by a glass partition.

The wooden case, metal parts and surroundings of the clocks and the top of the glass partition

are mostly decorated with floral, geometric and object motifs. Some of the motifs are also

painted in various colors. Most of the herbal ornaments are in the form of still life. In particular,

most of the flowers are given in an anti-naturalist style and reflect the ornamental characteristics

of the Baroque and Rococo periods. None of the examples contain an article about the date,

place, master or firm. According to the clocks with ornaments and similar motifs found in other

regions, these clocks are fromthe XIX. XX century with the last quarter. It can be dated between

the first quarter of the century.

Keywords: Mosque, wooden case clock, material, motif, decoration.

İstanbul Kocamustafapaşa ve Topkapı’da bulunan, incelediğimiz 5 caminin saatinden üç tanesi

çalışır vaziyettedir. İki saat çalışır vaziyette değildir. Saatlerin hepsi ahşap, metal ve cam

malzemeden imal edilmiştir. Saatlerin beş tanesi ahşap kasalı olup, saat kasasının yapımında

meşe, maun gibi saatin mekanik yapısına uygun ahşap malzeme kullanılmış olması

ihtimaldahilindedir. Saatlerin ölçüleri, boylar 211 cm. ile 240 cm. arasında, genişlikleri, 42 cm.

ile 47 cm. arasında, derinlikleri ise; 27 cm. ile 54 cm. arasındadır. Oyma, boyama, döküm,

kakma, kalem işi, kazıma gibi süsleme teknikleri saatler üzerinde uygulanmıştır. Akantus, gül,

kalla, kır çiçeği, kıvrık dal, lale, menekşe ve yaprak gibi bitkisel unsurlar; baklava dilimi,

dikdörtgen, kare, madalyon gibi geometrik unsurlu; bukle, inci tanesi gibi nesneli süsleme

motifleri kullanılmıştır. Saatlerin iki tanesi sade ele alınmış olup, süsleme kompozisyonları

bulunmamaktadır. Kadran, sarkaç ve ağırlıklar metalden yapılmıştır. Kadranın ve sarkacın üstü

cam bir bölmeyle örtülmüştür. Saatlerin ahşap kasası, metal kısımları ve çevresi, cam bölmenin

üzeri çoğunlukla bitkisel, geometrik ve nesneli motiflerle süslenmiştir. Motiflerin bazılarının

üzeri de çeşitli renklerle kalemişi olarak boyanmıştır. Bitkisel süslemelerin çoğu natürmort

şeklindedir. Özellikle çiçeklerin bir çoğu anti natüralist bir üslupla verilmiş olup, Barok ve

Rokoko döneminin süsleme özelliklerini yansıtmaktadır. Örneklerin hiç birinde tarih, yer, usta

veya firmayla ilgili bir yazı bulunmamaktadır. Süsleme ve başka bölgelerde bulunan benzer

motifli tarih bulunan saatlere göre, bu saatler XIX.yüzyıl son çeyreği ile XX.yüzyıl ilk çeyreği

arasına tarihlenebilir.

Anahtar Kelimeler : Cami, ahşap kasalı saat, malzeme, motif, süsleme