Bireylerin Spora Katılım Durumları ile Spora Yönelik Bilişsel Yaklaşımlarının Sporda Psikolojik İyi Oluş Üzerindeki Etkisi
17. Ulusal Spor Bilimleri Öğrenci Kongresi, Yozgat, Türkiye, 12 - 14 Mayıs 2026, ss.86-87, (Özet Bildiri)
- Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
- Basıldığı Şehir: Yozgat
- Basıldığı Ülke: Türkiye
- Sayfa Sayıları: ss.86-87
- Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
- Yozgat Bozok Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Özet: Bu araştırma, bireylerin spora katılım durumları, demografik özellikleri ve spora yönelik bilişsel yaklaşımlarının sporda psikolojik iyi oluş düzeyleri üzerindeki etkilerini bütüncül bir yaklaşımla incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Spor, günümüzde yalnızca fiziksel sağlığı koruyan bir araç değil, aynı zamanda bireylerin stresle başa çıkma becerilerini geliştiren, zihinsel refah ve dayanıklılıklarını artıran güçlü bir psiko-sosyal mekanizmadır. İlişkisel tarama modelinde tasarlanan bu nicel araştırmanın çalışma grubunu, kolayda örnekleme yöntemiyle ulaşılan 43’ü kadın ve 92’si erkek olmak üzere toplam 135 birey oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak katılımcıların demografik özelliklerinin yanı sıra haftalık spor sıklığı, ilgilenilen branş, spordan önce psikolojik hedef belirleme ve uzman eşliğinde çalışma gibi davranışsal ve bilişsel değişkenleri sorgulayan “Kişisel Bilgi Formu” ile 23 madde ve üç alt boyuttan (Zihinsel Rahatlık, Zihinsel Refah, Zihinsel Dayanıklılık) oluşan “Sporda Psikolojik İyi Oluş Ölçeği” kullanılmıştır. Verilerin analizinde betimsel istatistikler, Bağımsız Örneklemler t-Testi ve Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) uygulanmıştır. Araştırma bulgularına göre, aktif olarak spor yapan bireylerin Zihinsel Refah, Zihinsel Dayanıklılık ve ölçek genel toplam puanları, aktif spor yapmayanlara kıyasla istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek bulunmuştur. Cinsiyet değişkeninin psikolojik iyi oluş üzerinde anlamlı bir farklılık yaratmadığı, kadın ve erkeklerde sporun benzer iyileştirici etkiler sunduğu görülmüştür. İlgilenilen spor branşı açısından, takım sporlarıyla uğraşan katılımcıların bireysel spor yapanlara ve spor yapmayanlara kıyasla zihinsel refah ve dayanıklılık düzeylerinin belirgin şekilde yüksek olduğu tespit edilmiştir. Araştırmanın bilişsel hazırlık süreçlerine yönelik en dikkat çekici bulgularından biri; spora başlamadan önce rahatlama veya stres atma gibi psikolojik bir hedef belirleyen katılımcıların tüm alt boyutlarda çok daha yüksek psikolojik iyi oluş sergilemeleridir. Ayrıca, düzenli olarak bir antrenör veya uzman eşliğinde çalışan bireylerin zihinsel dayanıklılık kapasitelerinin daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Sporun yaşamlarındaki önemini "çok yüksek" olarak nitelendiren ve spordan uzak kaldıklarında kendilerini psikolojik olarak "kötü" hisseden bireylerin iyi oluş düzeylerinin de belirgin şekilde yüksek olduğu görülmüştür. Sonuç olarak, spora aktif katılımın, takım dinamiği içinde yer almanın ve sporu bilinçli bir bilişsel hedefle (zihinsel hazırlıkla) gerçekleştirmenin bireylerin psikolojik iyi oluşlarını güçlü bir şekilde desteklediği kanıtlanmıştır. Elde edilen bu sonuçlar, spor ortamlarında yalnızca fiziksel antrenmanların değil, zihinsel hedef belirleme ve uzman mentörlüğü gibi psiko-eğitsel yaklaşımların da entegre edilmesi gerektiğine işaret etmektedir.
Anahtar Kelimeler: Psikolojik İyi Oluş, Spor, Zihinsel Dayanıklılık, Bilişsel Hazırlık, Zihinsel Refah.