Cebehane: Yapısı ve Görevleri

Aykurt Ç.

V. AYASOFYA BİLİMSEL ARAŞTIRMALAR VE İNOVASYON KONGRESİ, İstanbul, Turkey, 25 - 26 July 2026, pp.234-235, (Summary Text)

  • Publication Type: Conference Paper / Summary Text
  • City: İstanbul
  • Country: Turkey
  • Page Numbers: pp.234-235
  • Yozgat Bozok University Affiliated: Yes

Abstract

CEBEHANE: YAPISI VE GÖREVLERİ

 Osmanlı Devleti’nde Cebehane’nin ana binası Yerebatan Sarayı’nın üstündeydi. Cebehane-i Amire olarak bilinir. Cebehane imalathanelerinde, cebe (zırh), zırh keseleri, kalkanlar, kurşunlar, fındık kurşunları, ok temrenleri, harp kazmaları, baltalar, teberler, kuburlar ile her türlü harp gereçleri imal edilmekteydi. Cebehane’de, cebeci ustaları ile dışardan gelen aylık ustalar görev yapmaktaydı. Burası Tophane, Kılıçhane gibi İstanbul’un önemli sanayi tesislerinden birisiydi. Üretilen her türlü silahla, harp ve gereçleri Cebehane ambarlarında korunarak harp sırasında cepheye taşınmaktaydı. Sınır boylarındaki kalelerin silah ve cephane ihtiyaçları buradan temin edilmekteydi. Kalelerde yeter sayıda cebeci, kale hizmeti yaparak Cebehane’den gelen mühimmatın bakımını ve kullanılmasından sorumluydular. Cebehane’ye bağlı atölyelerdeki baş ustalar “sertüfengi”, “ser-kaynağı”, “ser- burguni” , “ser-barutçu”, “se-perdahi” gibi unvanlara sahiplerdi. Şehirlerde tertiplenen şenlikler, donanmalar için fişekte Cebehane’de hazırlanmaktaydı. Saraya yakın olan Cebehane’yi padişahlar denetlerdi. Tahta geçen padişahın Cebehane’yi törenle ziyaret etmesi bir adetti. Padişahın atalarına ait silahlar hakkında bilgiler alması bir gelenekti. Bazen de tebdil yöntemiyle de buralardaki çalışmaları izlemekteydi. Topkapı Sarayı sınırları içerisinde kalan Cebehane Meydanı ve Cebecilerin ve içoğlanları türlü gösteriler yaptıkları yerlerdi. Ölen padişahların silahları, zırhları, tolgaları, muhtelif dönemlere ait silah örnekleri Cebehane’de saklanır, bakımları burada yapılırdı. 1826 tarihinde Cebeci Ocağı kapatılınca buraya bağlı olan Cebehane’de de üretim durmuştur. 1828 tarihinde kurulan Cebehane Nazırlığı bünyesinde sağ kol ve sol kol Cebehane bölükleri oluşturulmak suretiyle Asâkir-i Mansure-i Muhammediye’nin silah ve mühimmat ihtiyacı temin edilmeye çalışılmıştır. Anahtar Kelime: Cebehane, Cebehane Nazırlığı, İstanbul.