Sağlık Alanında Yapılan Maliyet-Etkililik Çalışmalarının Scientometrik Analizi

Creative Commons License

Kutlu G., Dalgıç P. N.

Hacettepe Sağlık İdaresi Derg.*, cilt.29, sa.1, ss.21-38, 2026 (TRDizin)

Özet

Bu çalışma, sağlık hizmetleri alanında gerçekleştirilen maliyet-etkililik analizlerini scientometrik bir yaklaşımla inceleyerek, bu alandaki bilimsel üretim, atıf ilişkileri ve iş birliği ağlarını değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Web of Science veri tabanı kullanılarak 1980-2024 yılları arasında yayımlanmış 11.487 araştırma makalesi analiz edilmiştir. Scientometrik analiz kapsamında, yıllara göre yayın eğilimleri, en etkili yazarlar, en fazla yayın yapan kurumlar ve en çok fon sağlayan kuruluşlar belirlenmiştir. Bulgular, maliyetetkililik analizlerine yönelik bilimsel üretkenliğin yıllar içinde istikrarlı bir artış gösterdiğini ortaya koymaktadır. Özellikle 2021 yılında bu alandaki çalışmaların zirveye ulaştığı tespit edilmiştir. Araştırma sonuçları, ABD ve Birleşik Krallık’ın maliyet-etkililik analizleri alanında en fazla yayın yapan ülkeler olduğunu, Londra Üniversitesi, Stanford Üniversitesi ve Oxford Üniversitesi gibi kurumların ise en yüksek bilimsel üretkenliğe sahip olduğunu göstermektedir. ABD Sağlık ve İnsan Hizmetleri Bakanlığı 1.235 fon ile bilimsel araştırmalara en büyük katkıyı sağlayan kurum olarak öne çıkmakta ve sağlık araştırmalarına stratejik destek sunmaktadır. Ayrıca “Value in Health” ve “JAMA” gibi dergilerin bu alandaki en etkili yayın organları olduğu belirlenmiştir. Atıf patlamaları analizi, belirli akademik çalışmaların kısa sürede yoğun etki yarattığını ve alanın bilimsel yönelimlerini şekillendirdiğini ortaya koymuştur. Örneğin; Sanders GD, 2016 çalışması 2018–2021 yılları arasında 162.2 patlama gücü ile en yüksek etkiyi yaratmıştır. Elde edilen bulgular, sağlık ekonomisi alanındaki araştırmaların yönlendirilmesine katkı sağlarken, maliyet-etkililik analizlerinin sağlık politikalarının geliştirilmesinde kritik bir araç olduğunu göstermektedir. Bu bağlamda, gelecekte yapılacak disiplinler arası çalışmalar, sağlık sistemlerinin daha verimli ve sürdürülebilir hale gelmesine önemli ölçüde katkıda bulunacaktır.