KÜKÜRT FORM VE DOZLARININ TÜTÜNÜN VERİM VE KALİTE ÖZELLİKLERİNE ETKİLERİ
TÜRKİYE 4th INTERNATIONAL (16th NATIONAL) FIELD CROPS CONGRESS, Aydın, Türkiye, 16 Eylül - 18 Ekim 2026, ss.321-347, (Tam Metin Bildiri)
- Yayın Türü: Bildiri / Tam Metin Bildiri
- Basıldığı Şehir: Aydın
- Basıldığı Ülke: Türkiye
- Sayfa Sayıları: ss.321-347
- Yozgat Bozok Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Tütün, küresel ölçekte gıda dışı amaçlarla yetiştirilen bitkiler arasında yer alır; başlıca market tipleri ise virjinya, burley ve oryantal (Türk tipi) olmak üzere üçe ayrılır. Tütün bitkisinden üstün yaprak verimi ve yüksek kalite alabilmek amacıyla azot (N), fosfor (P) ve potasyum (K) gibi birincil makro besin elementlerinin yanı sıra kalsiyum (Ca), magnezyum (Mg) ve kükürt (S) gibi ikincil makro elementlere de gereksinim duyulur. Oryantal tütün tarımında geleneksel olarak kullanılan elementler azot, fosfor ve potasyum iken, diğer makro ve mikro besinlerin de verim ile kalite üzerinde belirgin etkileri bulunmaktadır. Geçmişteki araştırmalar kükürdün verimlilik ve kaliteye katkı sağladığını ortaya koymuş olsa da, tercih edilecek kükürt formu ve uygulanacak doz aralıklarına dair literatürde eksiklikler mevcuttur. Bu araştırma, farklı kükürt formları ile dozlarının tütünün verim ve kalite parametrelerine olan etkilerini saptamak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma, 2021 yılında Tokat-Kazova ekolojik koşullarında, tesadüf bloklarında bölünmüş parseller deneme deseninde üç tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Araştırmada Erbasma tütün çeşidi kullanılmış olup, üç farklı kükürt formu (amonyum sülfat, kalsiyum sülfat ve elementel kükürt) ile dört farklı kükürt dozu (0, 2,5, 5 ve 10 kg/da) ele alınmıştır. İnceleme sonucunda; bitki boyu, yaprak sayısı, yaprak eni, yaprak boyu ile rutin ve klorojenik asit içeriklerindeki değişimler istatistiki olarak önemsiz bulunurken; kuru yaprak verimi, nikotin oranı, indirgen şeker oranı, randıman, kükürt konsantrasyonu ve toplam azot muhtevasındaki farklılıkların anlamlı olduğu saptanmıştır. Uygulama neticesinde bitki boyu 77,5-85,1 cm, yaprak sayısı 30,27-32,80 adet, yaprak eni 10,07-11,10 cm, yaprak boyu 20,53-21,67 cm, indirgen şeker oranı %1,70-2,38, toplam azot içeriği %2,42-3,70, kuru yaprak verimi 150-215,7 kg/da, nikotin oranı %0,49-1,13, randıman %51,56-57,66 ve kükürt konsantrasyonu %0,34-0,44 aralığında değişim göstermiştir. Genel olarak kükürt uygulamalarının tütün tarımında verimliliği ve kaliteyi olumlu yönde desteklediği belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlar değerlendirildiğinde; verim unsurları bakımından kalsiyum sülfat formunun 2,5 kg/da dozunun, randıman açısından ise yine kalsiyum sülfat formunun 5 kg/da dozunun uygulanmasının en uygun seçenekler olduğu görülmüştür. Buna ilave olarak, tütünde düşük nikotin içeriği elde edilmesi hedeflendiğinde elementel kükürt formunun 10 kg/da dozunun yetiştiricilikte başarıyla tercih edilebileceği kanaatine varılmıştır.