Akademik Veri Yönetim Sistemi
Public and private international law bulletin, cilt.45, sa.2, ss.331-359, 2025 (ESCI)
Avrupa Birliği’ne aday ülke statüsü taşıyan Türkiye, uyum süreci kapsamında Avrupa Birliği müktesebatını üstlenmekle yükümlüdür. Bu çerçevede hazırlanan Türkiye Ulusal Programı, yabancılar hukukuna ilişkin mevzuatı da içermekte olup Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu ile Uluslararası İşgücü Kanunu hazırlanırken Avrupa Birliği normları da temel alınmıştır. Türkiye’de yasal olarak bulunma şartlarına ilişkin hükümler uyarınca yabancıların ikamet edebilmeleri, kural olarak ikamet izni almalarına bağlıdır. Yabancıların aile üyeleri, destekleyici kişinin statüsüne bağlı olarak aile ikamet izni alabilmekte veya özel düzenlemeler (örneğin Turkuaz Karta dayalı izinler) kapsamında Türkiye’de ikamet edebilmektedir. Bununla birlikte, ikamet veya çalışma izninin iptal edilmesi, yabancının ve aile üyelerinin; ülkede yasal olarak bulunma iznine sahip yabancının ölümü ise, aile üyelerinin ikamet hakkını doğrudan etkileyebilmektedir. Bu noktada, yabancıların ikamet hakkına ve aile birleşimine yönelik Türk hukukundaki düzenlemelerin Avrupa Birliği müktesebatı ile uyum sürecinde bazı eksiklikler görülmektedir. Türk hukuku ile Avrupa Birliği hukukunda yabancıların bireysel haklarının korunmasına ilişkin kurallar arasındaki farklılıklar, uygulamada hak kayıplarına yol açabilmektedir. Avrupa Birliği düzenlemeleri aile üyelerinin haklarının korunmasına yönelik daha açık ve ayrıntılı hükümler içermektedir. Ancak Türkiye’de destekleyici kişinin statüsünde yaşanan değişikliklerin aile üyeleri üzerinde doğrudan etkili olması ve buna ilişkin koruyucu mekanizmaların bulunmaması uygulamada çeşitli sorunlara neden olabilmektedir. Bu noktada, Avrupa Birliği düzenlemeleri bireysel hakların korunmasına vurgu yaparken Türkiye’de ulusal düzenlemelerin kamu düzeni ve güvenlik odaklı olduğu göze çarpmaktadır. Bu çalışmanın odak noktası, yabancıların ve aile üyelerinin ikamet hakları konusundaki düzenlemeler ile Avrupa Birliği düzenlemeleri arasındaki uyumsuzluklar ve uygulamadaki farklılıklardır. Bu bağlamda, Türk hukukunda yabancıların ve aile üyelerinin özel durumlara ilişkin ikamet hakkını koruyan düzenlemeler, Avrupa Birliği düzenlemeleri ışığında karşılaştırmalı olarak incelenecek; bu süreçte ortaya çıkan farklılıklar değerlendirilecek ve karşılaşılan sorunlara yönelik çözüm önerileri sunulacaktır.
As a candidate country for European Union membership, Türkiye is required to adopt the European Union acquis as part of the harmonization process. The Türkiye National Program, prepared for this purpose, includes provisions related to the law on foreigners. The Law on Foreigners and International Protection and the International Labor Force Law were developed based on European Union regulations. In Türkiye, foreign nationals need to obtain a residence permit to lawfully reside in the country, according to the provisions governing residence conditions. Family members of foreigners may acquire a family residence permit depending on the sponsor's status, or they may reside in Türkiye under specific provisions, such as Turquoise Card-based permits. However, the cancellation of a residence or work permit can affect both the individual's and their family members’ residence rights, and the death of the foreigner may impact the residence rights of family members. Certain deficiencies are observed in Turkish regulations concerning residence and family reunification in the process of harmonization with the European Union acquis. The discrepancies between the rules concerning the protection of foreigners’ individual rights in Turkish and European Union law may lead to the loss of rights in practice. In contrast, European Union regulations contain clearer and more detailed provisions regarding the protection of family members’ rights. However, in Türkiye, changes in the sponsor’s status directly affect family members, and the absence of protective mechanisms in this regard causes various practical problems. European Union regulations emphasize individual rights protection, while Turkish regulations focus more on public order and security. This study examines the inconsistencies in the residence rights of foreigners and family members in Türkiye’s European Union harmonization process and evaluates the differences in implementation.