Aşağı Seyhan Ovasında Mevcut Su Yönetimi ve Sürdürülebilirliği


Karaca Ö. F. , Topçu S., Çetin M., Sesveren S.

Sulama ve Drenaj Konferansı, Adana, Turkey, 10 - 11 April 2008, pp.236-249

  • Publication Type: Conference Paper / Full Text
  • City: Adana
  • Country: Turkey
  • Page Numbers: pp.236-249

Abstract

Sustainable use of natural resources can be achieved with an appropriate water management.

Since, failure in water management results in water wastage and besides, it causes salinization of

soils, rise of water table and consequently drainage problems. Although agriculture is the major

consumer of fresh water resources, water use efficiency in agriculture is the lowest among the

sectors. Irrigated agriculture is intensive in the lower parts of the Seyhan River Basin, which is of

great importance in Turkey’s agriculture; however, the water use efficiency in this plain is rather

low due to changing crop pattern, low irrigation ratio, improper infrastructure and climate change.

This study aims to evaluate the existing water management practices in the Lower Seyhan Plain;

furthermore, the aim is extended to figure out the impacts of rotational flow management on water

use efficiency. For this purpose, Akarsu Irrigation District, which allows better control and

determination of the water budget elements, is chosen as a pilot study area. In- and out-flows were

measured using flow gauging stations installed on both irrigation and drainage channels.

Furthermore, seasonal and spatial changes in groundwater depths were measured in groundwater

observation wells. Groundwater table in May (before irrigation) was deeper than in July and

September (peak irrigation season and after irrigation respectively) so that no drainage problem

was occurred. Total inflow as irrigation water was 996 mm although 63% of this amount drained

out of the irrigation district along the drainage system. High water table and consequently low

irrigation efficiency and also high drainage fraction showed that present water management

requires some improvements.

Toprak ve su gibi doğal kaynakların sürdürülebilir kullanımı ancak uygun bir su yönetimi

ile mümkündür. Zira, sulama yönetiminde yapılan yanlışlıklar sadece su kaynaklarının israfına

neden olmakla kalmayarak, toprakların tuzlulaşması ve taban suyunun yükselmesiyle kök

bölgesinde önemli drenaj sorunlarının oluşması sonucunu doğuracaktır. Tarım, tatlı su

kaynaklarının en büyük kullanıcısı olmakla birlikte suyun en düşük randımanla kullanıldığı

sektördür. Çukurova ve ülke tarımında önemli bir potansiyeli olan Seyhan Havzası’nın aşağı

kesimlerinde yoğun olarak sulu tarım yapılmaktadır. Ovada; projede öngörülen bitki deseninin

yıllar boyunca değişmesi, düşük sulama oranı, sulama şebekesindeki yapısal eksiklik ve sorunlar,

iklimdeki değişiklik gibi bir dizi sorun nedeniyle sulama randımanı istenilen düzeye

çıkarılamamıştır. Bu çalışmada, Aşağı Seyhan Ovası Sulaması ve sulama yönetimi gözden

geçirilmiş ve özellikle son üç yılda uygulanan iç rotasyonun su kullanım randımanına etkileri

incelenmiştir. Bu amaçla, ovayı temsil etme özelliği olan ve su bütçesi elemanlarının doğru ve

kontrollü bir şekilde ölçülmesinin mümkün olduğu Akarsu Sulama Sahası pilot alan olarak

seçilmiştir. Akarsu sulama sahasına giren ve çıkan su miktarlarının belirlenmesi amacıyla sulama

ve drenaj kanalları üzerine akım gözlem istasyonları tesis edilerek sular ölçülmüştür. Ayrıca,

Akarsu Sulama Sahası’ndaki mevcut taban suyu (TS) gözlem kuyuları gözden geçirilerek alansal

dağılımları temsil edebilir hale getirilmiş ve TS derinlikleri ölçülmüştür. Mayıs ayındaki TS

derinliliğinin, temmuz ve eylül ayındakilere kıyasla, drenaj sorunu oluşturmadığı sonucuna

varılmıştır. Çalışma alanına, 996 mm sulama suyu saptırıldığı, saptırılan suyun %63’ünün

havzanın çıkış noktasından drenajla tahliye edildiği belirlenmiştir. Söz konusu dönemde, sulama

randımanı %20 civarında bulunmuştur. Düşük sulama randımanı sonucu ortaya çıkan yüksek TS

sorunu ve yüksek drenaj fraksiyonu, sulama şebekelerinde dikkate alınması ve iyileştirilmesi

gereken yönetim problemleri olarak değerlendirilmiştir.