Türk Modernleşmesinde Pozitivizm

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yozgat Bozok Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Sosyoloji, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: KEMAL EMRE AKDERE

Danışman: Alper Mumyakmaz

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, pozitivizmi yalnızca bir bilim anlayışı olarak değil, aynı zamanda Osmanlı'dan Cumhuriyet'e uzanan Türk modernleşme sürecinde etkili bir düşünsel zemin ve ideolojik araç olarak ele almaktadır. Tezin özgün yönü, pozitivizmin Türkiye'deki tarihsel serüvenini tarihsel sosyoloji yöntemiyle disiplinler arası bir perspektiften analiz etmesidir. Bu bağlamda pozitivist düşüncenin Batı'daki felsefi kökenlerinden başlayarak, Tanzimat ve Meşrutiyet dönemlerindeki Osmanlı aydınları üzerindeki etkisi ve 1923-1945 arası Cumhuriyet reformlarının fikrî arka planına katkısı derinlemesine incelenmiştir. Ayrıca Ziya Gökalp, Sait Halim Paşa, Şerif Mardin, Erol Güngör gibi yerli düşünürlerin pozitivizmle kurdukları farklı ilişkiler karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. Çalışma, pozitivizmi Türkiye özelinde yalnızca bir aktarma ideolojisi olarak değil, aynı zamanda toplumsal yeniden inşa süreçlerinin aktif bir bileşeni olarak konumlandırarak, bu alandaki benzer araştırmalardan ayrılmaktadır. Bu yönüyle tez, pozitivizmin Türkiye'deki modernleşme sürecindeki çok katmanlı etkisini ve sürekliliğini hem kavramsal hem de tarihsel olarak ortaya koymayı hedeflemektedir. 2025, viii + 144 Sayfa Anahtar Kelimeler: Pozitivizm, Türk Modernleşmesi, Aydınlanma, Batılılaşma, Modernleşme