TÜRKİYE'DE YAYILIŞ GÖSTEREN BAZI USNEA DILL. EX ADANS. TÜRLERİNİN BİYOLOJİK AKTİVİTELERİNİN BELİRLENMESİ

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yozgat Bozok Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, BİYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: GÖKÇENUR İLİK

Danışman: MUSTAFA KOCAKAYA

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, Türkiye'de yayılış gösteren Usnea lapponica Vain, Usnea intermedia (A. Massal.) Jatta, Usnea florida (L.) Weber ex F.H. Wigg. türlerinden elde edilen metanol ekstrelerin antimikrobiyal, antioksidan aktiviteleri ile sitotoksik etkilerinin ve DNA koruyucu etkilerinin araştırılması amaçlanmıştır. Üç liken türü için usnik asit miktarları Yüksek Basınçlı Sıvı Kromatografisi yöntemi ile tespit edilmiş olup en yüksek miktar U. lapponica'da (334.59 ± 9.21 mg/gekstre) bulunmuştur. En yüksek toplam fenol içeriği U. lapponica'da (87.62 ± 4.37 mgGAE/gekstre), toplam flavonoit miktarı ise U. florida'da (23.06 ± 3.34 mgCA/gekstre)' da tespit edilmiştir. Antioksidan aktivite için DPPH (1,1-difenil-2-pikrilhidrazil) ve ABTS [2,2'-azino-bis (3- etilbenzathiazolin-6- sulfonik asit)] yöntemleri kullanılmış olup, U. lapponica en yüksek DPPH radikalini süpürücü aktiviteyi, U. intermedia ise en yüksek ABTS radikalini süpürücü aktiviteyi göstermiştir. Antimikrobiyal aktivitenin araştırılmasında disk difüzyon yöntemi kullanılmış, en iyi etki Micrococcus luteus üzerine 13 mm'lik zon ile U. intermedia'nın metanol ektresinde gözlenmiştir. Sitotoksik aktivite ise insan akciğer kanseri (A549) ve meme kanseri (MDA-MB-231) hücre hattı üzerinde MTT testi ile saptanmıştır. A549 üzerine U.florida (250 μg/mL % 36.0301 canlılık) MDA-MB-231 üzerine ise U. intermedia ekstresinde (62.5 µg/mL %23.65 canlılık) en güçlü sitotoksik etki gözlenmiştir. Aynı zamanda çalışılan tüm türlerin DNA koruyucu etkisi olduğu pBR322 plazmid DNA'sı kullanılarak belirlenmiştir.