Cladonıa folıacae liken ekstraktının H₂O₂ tarafından hasar görmüş Allıum cepa L. kök ucu hücreleri üzerindeki koruyucu rolü

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yozgat Bozok Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, BİYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MÜGE HİLOOĞLU

Eş Danışman: MUSTAFA KOCAKAYA, DİLEK PANDIR

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmanın amacı, H₂O₂'nin farklı dozlarının Allium cepa L. kök meristematik hücreleri üzerine toksik etkisini araştırmaktır. Hücre ölümü, kromozom sapmaları, mitotik indeks, oksidatif stres ve DNA hasarı belirlenerek bir liken türü olan Cladonia foliacae (CF) (Huds)'nin koruyucu etkisi ortaya konulmuştur. Kontrol grubuna herhangi bir kimyasal uygulanmamıştır. Kökler 1 saat boyunca iki doz H₂O₂'ye (% 3 ve % 7) maruz bırakıldıktan sonra 24, 48 ve 72 saatlik zaman periyotları süresince farklı dozlarda CF eksraktı (50 ve 100 µL) uygulanmıştır. Farklı uygulama sürelerinden sonra köklerin tüm gruplarda hücre ölümü, kromozom sapmaları ve mitotik indeksi ışık mikroskobu altında incelenmiştir. Köklerin antioksidan kapasitesindeki değişimler FRAP ve TEAC testleri ile değerlendirilmiştir. DNA hasarı, komet yöntemi ve RAPD-PCR testleri ile belirlenmiştir. Kromozomlarda meydana gelen bozulmalar, artan konsantrasyonlarda ve uygulama sürelerinde kromozom köprüsü, vagrant, poliploidi şeklinde tespit edilmiştir.H₂O₂'nin artan dozlarının 72 saatlik muamelesinde mitotik indeks, TEAC ve FRAP değerlerinin azalmasına neden olmuştur. Kuyruk % DNA ve kuyruk uzunluğu, uygulama gruplarında kontrol grubuna kıyasla önemli ölçüde artmıştır. 72 saatlik süreçte H₂O₂'nin artan dozları A. cepa kök meristematik hücrelerinde RAPD-PCR sonuçlarına göre genotoksitenin artmasına neden olmuştur. CF eksratı uygulanan gruplarda H₂O₂'nin artan dozlarının meydana getirdiği toksitenin önemli ölçüde kullanılan bu parametreleri değiştirdiği belirlenmiştir. Sonuç olarak, bu çalışmada kullanılan CF eksraktının, H2O2'nin A. cepa kök meristematik hücreleri üzerindeki sitotoksik ve mutajenik etkilerine karşı koruyucu etki gösterdiği fakat tamamen koruyamadığı belirlenmiştir.