Kireçli topraklarda biyostimülant olarak kullanılan bakteri, mikoriza ve Ascophyllum nodosum'un çilek yetiştiriciliğine etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yozgat Bozok Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, BAHÇE BİTKİLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HAYDAR YILMAZ
Danışman: AYSEN KOÇ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Toprağın kimyasal ve biyolojik özelliklerini düzenleyen, toprağın verimliliğini artıran, bitki büyümesini teşvik eden mikroorganizmaları içeren biyostimülantların veya biyogübrelerin kimyasal gübrelere alternatif olarak son yıllarda kullanımları yaygınlaşmıştır (Suleiman vd., 2020). Bakteri, mantar (mikorizal mantar), alg (yosun) ve virüs vb. mikroorganizmaları kullanarak bitki gelişimi iyileştiren, soğuk, sıcağa karşı direncini artıran, su tutma kapasitesini artırarak, hastalıklara karşı koruyarak bitki gelişimine katkı sağlayan biyolojik mikro ve makro mikrobiyolojik ajanlara biyostimülantlar adı verilmiştir (Külahtaş ve Çokuysal, 2016). Biyostimülant terimi, biyolojik orjinli substratlar veya mikroorganizmalar için kullanılmaktadır; köklere, sprey şeklinde yapraklara ya da her ikisinin kombinasyonu yoluyla bitkilere uygulanabildiği yapılan çalışmada açıklanmıştır (Yakhin vd., 2017). Biyostimülantlar, bitkiye yararlı besin içerikleri ile abiyotik ve biyotik streslere toleransı artırarak, etkili olan bitki besin maddelerinin kullanım etkinliğini artırmış; bitki gelişimi için gerekli doğal proseslerin simülasyonunu teşvik etmiştir (Du Jardin, 2015). Yosunlar yüksek oranda protein, amino asit, vitamin ve mineral içermesi sebebiyle sıvı yosun biyogübresi olarak kullanılarak bitki büyüme ve gelişmesi için bitkilerin kullanabileceği inorganik bileştikleri bitkilere sağladığından için deniz yosunlar birçok ülkede biyogübre olarak kullanıldığı bildirilmiştir (Blunden vd., 1997; Külahtaş ve Çokuysal, 2016). Deniz yosun özütleri bitkilerin vejetatif ve generatif organlarının da gelişimini sağlar, Ürün verimini artırır, bitki kökünde yaşayan patojen ajanlara karşı direnci artırarak patojen mikroorganizmaların etkinliğini azalttığı yapılan çalışmalarda saptanmıştır (Blunden vd., 1997; Mouritsen, 2013). Biyostimülant olarak kullanılan mikorizanın bitkinin besin alımı ve kök biyokütlesini artırması sonucu bitkide toplam karbonhidrat, protein içeriği ve fenolik içeriğinin artışına neden olmaktadır (Crouch ve Van Staden, 1993). Ayrıca mikorizalı gübrelerin bitkilerin strese olan tolerans sağlayarak hastalığa karşı dirençlerini artırdığı saptanmıştır (Chen vd., 2018). Arbüsküler mikoriza hiflerinin toprak parçacığı kümeleşmesini iyileştirerek, rüzgar ve su ile toprak erozyonunu da azaltığı ve böylece toprak kalitesini artırdığı da bildirilmiştir (De Pascale vd., 2017). Kök bakterileri "bitki büyümesini artırıcı rizobakteriler" (BBAR) yada İngilizce olarak "Plant Growth Promoting Rhizobacteria" (PGPR) adlandırılmaktadır. BBAR 'ların en çok çalışılan grubu, toprak yüzeyine yakın yerlerde, kök yüzeyinde ve rizosferde kolonize olabilen bitki gelişimini arttıran rizobakterilerdir (Kloepper ve Schroth, 1978). Rizobakteriler, azot fiksasyonu, fosforun biyolojik olarak alınabilir hale gelmesi, siderofor yardımıyla bitkilerce demirin alınması, oksin, sitokinin ve gibberallin gibi bitkisel hormonların üretilmesi ve bitki etilen düzeyinin azaltılması gibi mekanizmalarla, bitki gelişimini teşvik etmektedir (Yildirim vd., 2011). Projede kireçli toprakta üç farklı Biyostimülantın tekli, ikili ve üçlü kombinasyonlarının, Albion ve Portola çilek çeşitleri üzerine uygulanarak verim ve vegetatif gelişme ile rizosferdeki enzim aktiviteleri üzerine etkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır.