Kükürt doz ve uygulama zamanlarının mürdümüğün (Lathyrus sativus L.) tane kalitesine etkisi

MUSTAFA ŞAHİN

Kükürt doz ve uygulama zamanlarının mürdümüğün (Lathyrus sativus L.) tane kalitesine etkisi

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yozgat Bozok Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, TARLA BİTKİLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MUSTAFA ŞAHİN

Danışman: UĞUR BAŞARAN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma ekimden önce ve ekimle birlikte farklı dozlarda uygulanan kükürdün (S) mürdümük tanesinin kimyasal içeriğine etkisini araştırmak amacıyla Yozgat–Sorgun koşullarında 2018 yılında yürütülmüştür. Bitki materyali olarak mürdümüğün "Gürbüz 2001" çeşidi kullanılmış ve kükürt farklı dozlarda (0, 25, 50, 75, 100 ve 125 kg/da) ekimden önce (sonbaharda) ve ekimle birlikte (ilkbaharda) olmak üzere iki farklı zamanda uygulanmıştır. Deneme bölünmüş parseller deneme desenine göre üç tekrarlamalı olarak kurulmuş, ana parsellerde uygulama zamanları, alt parsellerde kükürt dozları yer almıştır. Araştırmada mürdümük tanelerinin protein oranı, mineral madde (P, K, Ca, Mg, Na, B, Cr, Co, Mn, Cu, Fe, Zn, Se, Mo ve S ) ve toksik ODAP (N-oxalyl-L-alpha,beta-diaminopropionic acid) içeriği incelenmiştir. Genel olarak incelenen özelikler üzerinde kükürdün uygulama zamanı dozlardan daha etkili olmuş ve ekimden önce verilen S mineral madde ve protein içeriğini kontrolle göre önemli derecede arttırmış, ODAP içeriğini de arzu edildiği gibi düşürmüştür. Buna göre sırasıyla ekim öncesi ve ekimle birlikte S uygulanan işlemlere ait dozlar ortalaması K % 1.59 – 1.40, P % 0.66 – 0.55, Ca % 0.38 – 0.28, Mg % 0.21 – 0.17, Na % 0.08-0.08, Bo 25.66 – 23.94 ppm, Cr 1.96 – 1.00 ppm, Co 0.44 – 0.28 ppm, Mn 44.70 – 40.70 ppm, Cu 15.23 – 11.89 ppm, Fe 327.11 – 257.89 ppm, Zn 88.16 – 70.169 ppm, Se 0.06 – 0.05 ppm, Mo 6.57 – 2.98 ppm ve S 3538.53 – 3135.31 ppm protein içeriği % 26.72 – 26.03 ve ODAP içeriği ise 4.81 – 5.20 mg g-1 arasında değişmiştir. Araştırma sonuçları kükürt uygulaması ile mürdümük tanesinin mineral madde ve protein içeriğinin yükseltilebileceği, ODAP içeriğinin de düşürülebileceğini göstermiştir. Bu kapsamda kükürdün ekimden önce sonbahar döneminde uygulanması gerektiği, mineral madde açısından 75 kg/da kükürdün yeterli olduğu, protein ve ODAP açısından ise dozun 125 g/da'a kadar çıkarılabileceği belirlenmiştir. Ekimle birlikte verilen S'ün ise çok etkili olmadığı hatta olumsuz sonuçlara dahi yol açtığı tespit edilmiştir.