Yozgat ili Saraykent ilçesi ağız incelemesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yozgat Bozok Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AHMET URUŞ

Danışman: Ebru Güvenen

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada Yozgat ilinin Saraykent ilçesinde tüm yerleşim birimlerindeki konuşulan ağızın özellikleri Standart Türkiye Türkçesi ile karşılaştırılarak incelenmiştir. Girişte bu çalışmanın amacı, önemi, kapsamı ve sınırlılıkları, çalışmada kullanılan yöntemler ve materyaller ile ilgili bilgilerle birlikte çalışmaya konu olan coğrafi bölgenin tarihi, kültürel gelişimi, ağız çalışmalarının kısa tarihçesi, ülkemizdeki ağız çalışmalarının gelişimi ve çalışma yapılan coğrafyadaki ağız çalışmaları ile ilgili bilgiler verilmiştir. Çalışmanın birinci bölümü iki kısımdan oluşmaktadır. Birinci kısımda bölge ağzından tespit edilen veriler Standart Türkiye Türkçesi ile karşılaştırılarak bölgenin Ses Bilgisi özellikleri sunulmuştur. İkinci kısmı Şekil Bilgisi oluşturmaktadır. Burada tespit edilen özellikler, Standart Türkiye Türkçesi ile karşılaştırılarak Şekil Bilgisi özellikleri, kelime türleri hakkında da literatürdeki sınıflandırmalar esas alınarak değerlendirmede bulunuldu. Tezin ikinci bölümünde, Saraykent ilçesinin tüm yerleşim yerlerinden elde edilen veriler ağız araştırmalarında kullanılan çeviri yazı işaretleri vasıtasıyla yazıya geçirildi. Metinler sıralı cümleler hâlinde sunuldu. Kaynak kişilerin yaş, cinsiyet ve eğitim durumları gibi özellikleri de belirtilerek derleme esnasındaki konuşma özellikleri ile ilgili bilgiler verildi. Çalışmanın üçüncü bölümü olan dizin bölümünde, derleme yöntemiyle oluşturulan metinlerde geçen tüm kelimelerin alfabetik sıralaması yapılmış, metin içindeki konumları gösterilmiş, kelimelerin köken bilgisi, metinlerdeki anlamları, ses ve şekil bilgisi durumları belirtilmiştir.